|
Önsöz Özet Giriş I. GÜMRÜK
BİRLİĞİ SÜRECİNDE AVRUPA BİRLİĞİNİN İTHALATININ
II. BİRİNCİ
GENİŞLEME III. İKİNCİ GENİŞLEME
IV. TÜRKİYE'NİN İTHALATININ BÖLGESEL YAPISI
SONUÇ
|
|
|
|
|
Gümrük birliklerinin veya ekonomik birleşmelerin, belirgin olarak ortaya çıkan ilk etkisi, karşılıklı olarak gümrük vergileri ve eş etkili vergiler ile tarife dışı engellerin kaldırılması nedeniyle, ithalat (dolayısıyla bölge içi ihracat) üzerinde meydana gelmektedir. çünkü, gümrük vergisinin birlik içi ticaretten kaldırılması nedeniyle ithal talebi birliğe dahil ülkelere doğru ve hatta daha pahalı mala kaymaktadır. Bu, gümrük birliklerinin arzu edilmeyen ama kaçınılmaz olarak meydana gelen ticaret saptırıcı etkisidir.
Ekonomik birleşmelerin veya gümrük birliklerinin ticaret yaratıcı etkisi ise daha uzun dönemde sonuçlarını ortaya çıkarmaktadır. Büyüyen pazar, firmalara, tek başına veya diğer firmalarla birleşip ek yatırım yaparak, optimum ölçekte üretim yapabilme şansını ortaya çıkarmaktadır. Bu süreçte firmanın, birlik dışında kalan ama aynı pazara hitap eden firmalara karşı avantajı birdenbire artmaktadır. Bu da, firmaların karşısında daha çok sayıda müşterinin potansiyel olarak varlığı anlamına gelmektedir. Gümrük birliğinden önce, gümrük duvarlarını aşarak pazara giremeyen iki tarafın küçük boy firmaları için de yeni ufuklar açılmaktadır. Sermaye hareketliliği gümrük birliği öncesine göre daha da hızlanmaktadır.
Yapılan inceleme sırasında, AT'nin birinci genişlemesini, birinci petrol krizi takip etmiş, bu nedenle gümrük birliğinin ticaret saptırıcı ve ticaret yaratıcı etkilerini sağlılı olarak inceleme olanağı bulunamamıştır. Bunun dışında, birinci katılımcılardan ırlanda'nın ithalatı yüksek oranda zaten ıngiltere kaynaklıdır. Danimarka da zaten Almanya gibi bir ticari devin hemen yanı başında olduğu için, ithalatında ciddi bir ticari kayma olmaması doğaldır. Ancak İngiltere için durum biraz farklıdır. İngiltere eski sömürgeleri ile olan ticari ilişkilerini topluluk mevzuatına aynen getirdiği için, bu ülkelerle olan bağlantıları aynen devam etmiştir. Bununla birlikte uzun dönemde ıngiltere'nin ithalatının da daha fazla topluluk lehine gelişme gösterdiği anlaşılmaktadır. Bu gelişmenin özellikle gıda ve içki ithalatında daha belirgin olduğu anlaşılmaktadır. Bu da, Topluluğun Ortak Tarım Politikasının sonucu olarak ifade edilebilir.
İkinci genişleme daha farklı bir görüntü ortaya koymaktadır. Yunanistan, İspanya ve Portekiz, Topluluğa üye olmalarına rağmen hemen gümrük birliğini gerçekleştirmemişler, gerek gümrük vergisi indirimleri gerek Ortak Gümrük Tarifesine uyumları zamana yayılmıştır. Bununla birlikte bu üç üye, Topluluğa katılıken, tarife dışı engelleri kaldırmışlardır. Yunanistan, ıspanya ve Portekiz'in ithalatlarında Topluluk lehine yaşanan gelişmeler, birinci genişlemedekinden çok daha belirgin olmuştur. Yunanistan'ın 1981 yılında üçüncü ülkelerden yaptığı yakıt dışı maddeler ithalatı ECU olarak azalırken, AT'den yaptığı aynı tür ithalat yüzde 30 dolayında artış göstermiştir. üyelik sonrasında ise çok fazla bir sapma görülmemektedir.
Yunanistan'ın yaşadığı gelişmeye benzer bir gelişmeyi ıspanya 1986 yılında Topluluğa katıldığı zaman yaşamıştır. Aynı şekilde ıspanya'nın topluluk dışından yaptığı yakıt maddeleri dışındaki ithalat 1986 yılında ECU olarak azalırken, Topluluktan yaptığı aynı tür ithalat yüzde 25'ten fazla artış göstermiştir.
Portekiz'in ithalatında görülen gelişme, Yunanistan ve ıspanya'yanın ithalatında görülen gelişmeye aynen benzemektedir. öyleki, 1986 yılında Portekiz'in üçüncü ülkelerden yakıt dışı ithalatı azalırken, Topluluktan yaptığı aynı tür ithalat yüzde 25'in üzerinde bir artış göstermiştir.
Bu gelişmelerde esas etkili olan, bu ülkelerin Topluluğa katılırken tarife dışı engelleri kaldırmalarıdır. çünkü, üç ülke de, üyeliğin ilk yılında gümrük vergilerini büyük çapta indirmemişlerdir.
Türkiye'nin AT ile gümrük birliğine gitmesinin, dış ticaretimiz üzerindeki doğrudan etkisi, belirgin olarak ithalat üzerinde görülecektir. çünkü, AT ile gümrük birliği yapan Türkiye, AT'ye karşı ithalatta uyguladığı gümrük vergileri ve eş etkili vergiler ile tarife dışı engelleri kaldırmak, prensip itibariyle de, üçüncü ülkelere karşı, Topluluğun mevcut kurallarını uygulamak ve onun ortak gümrük tarifesine uymak durumundadır. Bu da Türkiye açısından daha serbest bir ithalat ortamı anlamına gelmektedir.
1993 yılından beri Türkiye, Topluluğa gümrük vergisi avantajı tanımıştır. Bu uygulama nedeniyle zaten ithalatımızın AT lehine bir gelişme göstermesi gerekirdi. Eğer bu gelişme yeterince olmamışsa, bunun nedenini Türkiye'nin uyguladığı tarife dışı engellerde aramak gerekir. Hal böyle olunca, 1996 yılında ithalatımızda Topluluk lehine belli bir miktarda gelişme yaşanacaksa da, bundan daha önemlisi ithalatta görülecek artıştır. üçüncü ülkelere uygulanacak vergi oranının da oldukça düşük düzeyde olması nedeniyle, ıspanya, Yunanistan ve Portekiz'in yaşadığının aksine, Türkiye'nin üçüncü ülke çıkışlı ithalatında da önemli çapta artış olması muhtemeldir.
Nebioğlu, Hüsamettin
Avrupa
Birliğinin genişleme süreçlerinde
yaşanan ticari gelişmeler ve Türkiye'nin-Avrupa
Birliği ülkelerinden ithalatının
muhtemel geleceği.
Ankara: DPT, Nisan 1996.
140
s. tab.
ISBN:
975-19-1346-2
Dosyaların listesi
index.html (html dosyası, Bibliyografik
künye, özet, ıçindekiler, Dosyaların listesi,
Yayının elektronik nüshasının temin edildiği
kişi, Telif hakkı notu)
| 1.pdf
(pdf4 dosyası, I. Bölüm, sayfa 1-11)
2.pdf (pdf4 dosyası, II. Bölüm, sayfa 12-31) 3.pdf (pdf4 dosyası, III. Bölüm, (devam), sayfa 32-47) 4.pdf (pdf4 dosyası, III. Bölüm, II. kısım, sayfa 47-48) 5.pdf (pdf4 dosyası, IV. Bölüm, sayfa 68-79) t01.xls
(Excel7 dosyası, I. Bölüm, tablo 1, sayfa 4)
t10a.xls
(Excel7 dosyası, II. Bölüm, tablo 10a, sayfa 20)
t21.xls
(Excel7 dosyası, III. Bölüm, tablo 21, sayfa 36)
|
t33-34.xls
(Excel7 dosyası, III. Bölüm, II. kısım,
tablo 33-34, sayfa 48-49)
t35-36.xls (Excel7 dosyası, III. Bölüm, II. kısım, tablo 35-36, sayfa 49-50) t37.xls (Excel7 dosyası, III. Bölüm, II. kısım, tablo 37, sayfa 51) t38.xls (Excel7 dosyası, III. Bölüm, II. kısım, tablo 38, sayfa 52) t38a.xls (Excel7 dosyası, III. Bölüm, II. kısım, tablo 38a, sayfa 53) t39.xls (Excel7 dosyası, III. Bölüm, II. kısım, tablo 39, sayfa 54) t39a.xls (Excel7 dosyası, III. Bölüm, II. kısım, tablo 39a, sayfa 55) t40.xls (Excel7 dosyası, III. Bölüm, II. kısım, tablo 40, sayfa 56) t40a.xls (Excel7 dosyası, III. Bölüm, II. kısım, tablo 40a, sayfa 56) t41.xls
(Excel7 dosyası, III. Bölüm, II. kısım,
tablo 41, sayfa 57)
t51.xls
(Excel7 dosyası, IV. Bölüm, tablo 51, sayfa 71-72)
ekt01.xls
(Excel7 dosyası, Ek, tablo 1, sayfa 83)
ekt11.xls
(Excel7 dosyası, Ek, tablo 11, sayfa 103-104)
ekt21.xls
(Excel7 dosyası, Ek, tablo 21, sayfa 123-124)
|
Yayının elektronik nüshasının
elde edildigi kişi: Hüsamettin Nebioğlu.