GİRİŞ

Türk Bankacılık sistemi 3182 sayılı Bankalar Kanunu ile düzenlenmiştir. Ayrıca, 4059 sayılı “Hazine Müsteşarlığı ile Dış Ticaret Müsteşarlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun” ile 1211 sayılı “T.C.Merkez Bankası Kanunu” çerçevesinde Hazine Müsteşarlığı ile TCMB söz konusu kuruluşlar üzerinde düzenleme ve denetleme yetkilerine sahiptir.

Türk mali sektörü, 1980 yılından başlayarak uygulamaya konulan liberal politikalar sonucunda önemli ölçüde yapısal değişikliğe uğramış, dinamizm kazanmıştır. Mali işlemlerin GSMH içindeki payı yükselmiş, mali sektörün derinliğinin artmasına paralel olarak, mali sektör ile reel sektör arasındaki etkileşim hızı oldukça artmıştır.

Tasarrufların korunması ve bunların etkin ve verimli bir şekilde kullanılması, mali sektörde doğabilecek olumsuzlukların önlenmesi için, ülkeden ülkeye farklılıklar bulunmakla birlikte, son yıllarda bankalara ilişkin mevzuatta bazı değişikliklere gidilmektedir. Söz konusu düzenlemeler; tasarrufları korumaya yönelik önlemlerin sıkılaştırılması, birer güven ve itibar müessesesi olarak kurulan bankaların likidite, emniyet ve rantabilite ilkeleri çerçevesinde faaliyet göstermeleri ve etkin bir şekilde denetlenmelerini sağlamaya yöneliktir.

Son yıllarda Avrupa Birliği, OECD gibi uluslararası kuruluşlar nezdinde, bankaların faaliyet ve denetimlerine ilişkin uygulamaların bağımsız kuruluşlar tarafından yürütülmesi, banka sahipliğinin ve yönetiminin kontrol altında tutulması ve bankaların gözetim ve denetimlerinin daha etkin, geniş boyutlu ve işlevsel bir şekilde yapılması esasları benimsenmiş ve bu suretle mali sistemin disiplin altına alınması amaç edinilmiştir.

25.4.1985 tarihli ve 3182 sayılı Bankalar Kanununda, günün koşullarına ve uluslararası uygulamada ortaya çıkan gelişmelere uyum sağlamak amacıyla, muhtelif değişiklikler yapılmıştır. Ancak, 538 sayılı KHK ile yapılan değişiklikler 3991 sayılı Yetki Kanununun iptali ile birlikte anayasal olarak tartışılır hale gelmi?tir.

Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planında, “Finans Reformu, Mali Piyasalarda Etkinliğin Artırılması, Dünya ile Entegrasyon ve Mülkiyetin Tabana Yayılması” projesi kapsamında, “Kurumsal ve Hukuki Düzenlemeler” bölümünde; “Etkin bir gözetim ve denetim sisteminin oluşturulabilmesi ve Tasarruf Mevduatını Sigorta Fonu'nun yeniden yapılandırılması amacıyla, 3182 sayılı Bankalar Kanununda gerekli değişiklikler yapılacaktır” hükmü yer almaktadır. Ayrıca, Bankalar Kanununun sistemi denetleyen kamu otoritesinin, siyasi baskıdan uzak ve tamamen özerk karar alma mekanizmasına uygun olarak yeniden yapılanması gereği ve Avrupa Birliği mevzuatı ile diğer uluslararası standartlar dikkate alınarak yeniden düzenlenmesi 1998 Yılı Programının hedefleri arasındadır.

Bankacılık sistemindeki mevcut hukuki zafiyetin giderilmesi, uluslararası piyasalarla bütünleşmenin sağlanabilmesi için bankalara ilişkin düzenlemelerin uluslararası standartlara intibak ettirilmesi amacıyla, Bankalar Kanunu Tasarısı hazırlanmış olup, halen Genel Kurul gündeminde bekletilmektedir.

Çalışmanın I’nci bölümünde etkin bankacılık denetimi için geliştirilen uluslararası standartlar maddeler halinde incelenmiştir. Basle Bankacılık Gözetim Komitesinin temel prensipleri çerçevesinde Türkiye’deki mevcut uygulama ve Bankalar Kanunu Tasarısı hakkında karşılaştırmalı bilgilere çalışmanın II’nci bölümünde yer verilecektir. Diğer ülke uygulamalarının yer aldığı III’ncü bölümde ise Kore, Japonya, İngiltere, Avustralya ve Singapur mali sistemine ilişkin gelişmeler ve düzenlemeler ele alınmaktadır. Sayılan ülkelerin tümünde, 1997 ve 1998 yıllarında mali sistem reformu olarak adlandırılabilecek çalışmalar mevcuttur.