Gıda Güvenliği ve Tarımsal Kalkınma Alanında İşbirliği

Ulaştırma Alanında İşbirliği

Haberleşme Alanında İşbirliği

Enerji Alanında İşbirliği

Teknik İşbirliği

Altyapı ve Bayındırlık Hizmetleri Alanında İşbirliği

Parasal ve Mali Alanda İşbirliği

İşgücü ve Sosyal Konular Alanında İşbirliği
 
 

İKT Sanayi Bakanlarının Üçüncü Danışma Toplantısı, 27-28 Haziran 1987 tarihlerinde yine İstanbul’da yapılmış ve burada alınan kararlar, 7-10 Eylül 1987 tarihlerinde toplanan Üçüncü İSEDAK’a sunulmuştur.

İKT Sanayi Bakanları Üçüncü Danışma Toplantısında mutabakata varılan hususlar şunlardır. 

1)  Ortak yatırımların teşvikine ilişkin usuller ve mekanizma oluşturulması, 
2)  Ortak yatırım şirketleri kurulması,
3)  Prodüktivite merkezleri arasında işbirliği,
4)  Teknik işbirliği,
5)  Küçük ve orta ölçekli endüstrilerin sınayi kalkınmada ve işbirliğindeki rolü ve bunların 
      finansman mekanizmalarının belirlenmesi,
6)  Sınai işbirliği alanında birlik statüleri ve anlaşmaları.

Sözkonusu Çalışma Grubu’nun toplantı raporu; Üçüncü Bakanlar Toplantısı Başkanı sıfatıyla Türkiye Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından, görüş ve önerilerinin alınması için, İKT üyesi ülkelere dağıtılmıştır. İKB bu konuda toplantılar yapmağa daha sonra da devam etmiştir.

Bu Konferanslarda kabul edilen başlıca kararlar şunlardır:

a)  İslam dünyasında gıda güvenliği için bir bilim ve teknoloji stratejisi tesbiti;
b)  Tavukçuluk ve balıkçılık dahil canlı hayvan üretimini artıracak önlem ve politikaların 
     saptanması,
c)  İKT Üyesi Ülkeler arasında gıda maddeleri ticaretinin artırılmasına yönelik önlemlerin 
     alınması,
d)  Gıda güvenliği rezervinin oluşturulması.

Bu kararların yanısıra, İslam Ülkelerindeki gıda güvenliği durumunun gözden geçirilmesi, Afrika’daki İKT Üyesi Ülkelerde gıda güvenliği durumu, çöl çekirgeleri, İKT Üyesi Ülkelerde tarımsal kalkınma ve gıda güvenliği hakkında orta süreli eğitim, v.b. konular hakkında tavsiye kararları da Konferans tarafından kabul edilmiştir.

14-16 Ocak 1995 tarihlerinde Tahran’da yapılan Gıda Güvenliği ve Tarımsal Kalkınma Dördüncü Bakanlar Toplantısında, İran heyeti bu konuda yeni bir Daimi Komite kurulması ve başkanlığının İran tarafından yürütülmesini önermiştir. Dördüncü Bakanlar Toplantısında kabul edilen bu öneri, 11. İSEDAK Toplantısında görüşülmüş ve esasen İSEDAK’ın  eylem planında yer alan bu konu için ayrı bir daimi komite oluşturulmasına gerek olmadığı üye ülkelerin büyük çoğunluğu tarafından dile getirilmiştir.

Aralık 1991’de Senegal’ın başkenti Dakar’da yapılan Altıncı islam Zirve Konferansı  sırasında, İKT Genel Sekreterliği, İKB, Afrika Kalkınma Bankası ve Senegal Hükümetinin katkılarıyla Gıda Güvenliği konusunda bir sempozyum düzenlenmiştir. Altıncı İslam Zirvesi de Gıda Güvenliği konusunda bir bildiriyi kabul etmiştir. Bu konuda uzmanlar düzeyinde toplantılar da yapılmaktadır.

Toplantıda alınan belli başlı tavsiye kararları aşağıda sunulmaktadır:

(a)  İKT Üyesi Ülkeler “Karayolu Taşımacılığı Birliği” kurulması:
      Bu amaçla Türkiye Cumhuriyeti Ulaştırma Bakanlığı tarafından hazırlanmış olan, İKT 
      Üyesi Ülkeler Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliği’nin Tüzük Taslağı, görüş ve 
      önerilerinin alınması için İKT Genel Sekreterliği aracılığıyla Üye Ülkelere gönderilmiştir.

(b)  Üye ülkeler arası sınırlardan geçme işlemlerini kolaylaştırmak amacıyla bir “Ortak Giriş 
      Belgesi Sistemi”nin geliştirilmesi ve taşıma esnasında mal ve yolcuları sigortalamak üzere 
      bir “Ortak Sigorta Sistemi” oluşturulması; 

(c)  Üye ülkelerin kendi limanlarında, diğer Üye Ülkelere ait gemilerin yükleme, boşaltma ve 
     gümrük işlemlerini mürettebatın karaya çıkmaları, konaklamalarına ilişkin işlemleri 
     kolaylaştırmak amacıyla uygun görülecek tedbirleri almaları;

(d)  Üye ülkelerin demiryolu kuruluşlarının yetki alanları dahilinde işbirliğine gitmeleri, İslam 
     Ülkeleri arasındaki demiryolu bağlantılarında mevcut tıkanıkları ortadan kaldırmaya 
     yönelik çare ve çözümlerin araştırılması;

(e)  1986 yılının başında İstanbul’da kurulmuş olan, Ulaştırma Eğitim Merkezi’nin İslam 
     Ülkelerinin ihtiyaç ve önceliklerine cevap verecek şekilde faaliyet göstermesi için imkan 
     sağlanması.

Toplantıda, Üye Ülkelerin aşağıdaki hususları dikkate almaları önerilmiştir:

a)  Mevcut ulusal ve uluslararası telekomünikasyon imkanları ve telekomünikasyon cihazı 
     imalat potansiyelleri hakkında bilgi alışverişinde bulunmak,

b) Üye ülkelerdeki transit kapasitesi     imkanlarından    faydalanabilmek,
    İslam camiasının  mevcut kaynaklarının  azami kullanımını sağlamak, aralarında mevcut 
    haberleşme araçlarını en ileri teknolojiye göre arttırmak ve hizmetin kalitesini yükseltmek 
    için işbirliğine gitmek, 

c) Mevcut posta hizmetlerini iyileştirmek ve ikili ve çok yönlü anlaşmalarla yeni ve modern 
    hizmetler sunmak, 

d) Elde edebildikleri uydu kapasitelerinden azami ölçüde yararlanmak, 

e) Mevcut eğitim merkezlerini daha da geliştirmek ve diğer Üye Ülkelerden gelecek 
    stajyerlerin katılımını kolaylaştırmak,

f) Haberleşme alanında, öncelikle, elektronik parça ve telekomünikasyon cihazları üretimi ile 
   araştırma ve geliştirme faaliyetleri konularında ortak girişim imkanlarını aramak, 

g) Konferans, seminer, sempozyum ve ziyaretler düzenleyerek,    araştırma   ve  geliştirme 
    projeleriyle    ilgili   bilgi    alışverişinde  bulunmak  ve böylece teknik ve  teknolojik 
    know-how  ve deneyimlerini diğer   Üye  Ülkelere  transfer etmek. 

İKT Ulaştırma  Bakanlar İkinci Toplantısı 5-8 Kasım 1991 tarihleri arasında Bandung,  Endonezya'da  yapılmıştır.

Bu  Toplantıda  Bakanlar,  bir önceki toplantıda  alınmış olan kararlara benzer kararlar üzerinde mutabakata varmışlar ve  "Bandung   Deklerasyonu"   adı   altında   bir  de bildiri yayınlamışlardır.

İKT Haberleşme Bakanları Üçüncü Toplantısı Temmuz 1996’da Tahran’da yapılmıştır. 

Haberleşme Bakanları Üçüncü Toplantısında  bir seri kararın yanısıra Tahran Bildirisi  adıyla bir duyuru kabul edilmiş ve bakanlar  düzeyindeki  bu toplantıların beş yıl yerine her üç yılda bir yapılması kararlaştırılmıştır. 

Telekomünikasyon alanında işbirliğine ilişkin yukarıda özetlenen kararların  uygulanmasından henüz somut sonuçlar alınamadığı gözlenmektedir.

Bu toplantıda  Bakanların, üzerinde mutabakata vardıkları başlıca konular aşağıda özetlenmiştir:

a)  Üye   Ülkelerin  enerji  alanında  bir  teknik  işbirliği  programı   çerçevesinde işbirliği 
     yapmaları;

b)  Enerji   alanında  işbirliğini  sağlamak   amacıyla   Üye  Ülkelerin   enerji kaynakları ve 
     tesisleri konusunda bilgi  alışverişinde  bulunmaları ve elektrik enerjisi  alanında  çeşitli 
     makine  ve  cihazların ortak   üretimini  ele almaları; 

c)  Fosil   yakıtlarının  sağlığa  zararlı  yönü   ve   çevre  sorunlarının  artan önemi gözönünde 
     bulundurularak,  Üye Ülkelerin  yeni  ve  yenilenebilir  enerji   kaynaklarının araştırılması, 
     geliştirilmesi ve kullanılması hakkında  işbirliği  yapmaları,    Üye   Ülkelerin   bu alanda 
     diğer   İslam         Ülkelerindeki   araştırma  ve  geliştirme   merkezlerinde   bulunan 
     imkanları   kullanmaları   ve    birbirlerinin  deneyimlerinden faydalanmaları;

d)  Kendilerinde mevcut,   kıymetli ve tükenebilir kaynakları  korumak   amacıyla,   üye 
     ülkelerin,   bu   kaynakların  kullanımını enerji yönetimi, koruma ve diğer enerji verim 
     yöntemleri  yoluyla   yapmaları  ve  bu   konuda  deneyim    alışverişinde bulunmaları;

e)  Elektrik   enerjisi  arzının  artırılabilmesi  için   Üye  Ülkelerin, uygun   fizibilite 
     etüdlerini   tamamlayıp  aralarında  bölgesel enterkonnekte şebekeler kurmaları  ve 
     mevcut olanları  da genişletmeleri; 

f)  Üye     ülkelerin    enerji    geliştirme   projelerinin   uygulanmasını  iyileştirme  ihtiyacı 
    dikkate   alınarak,  İslam  Kalkınma Bankasının enerji sektöründeki  finansman 
    faaliyetlerini genişletmesi ve hızlandırması; 

g)  Üye Ülkelerin enerji  planlamasının  uygulanmasına  ve kırsal enerji geliştirilmesine halkın 
     iştirakinin taşıdığı hayati önem dikkate alınarak ülkelerin  birbirleriyle ve FAO gibi ilgili 
     uluslararası organizasyonlarla işbirliğine gitmeleri; 

h)  İKT  Üyesi  En Az Gelişmiş  Ülkelerin  kendi  kaynaklarını  işletme,  arama   ve 
     geliştirme çabalarına  özel  destek   sağlanması için ayrıca gayret gösterilmesi.

Bu  toplantının hazırlıkları,  24-26 Mart 1990  tarihleri arasında  İstanbul'da  uzmanlar düzeyinde düzenlenen   İKT  Üyesi  Ülkeler  Arasında Teknik İşbirliği Ulusal Odak  Noktaları  Birinci Toplantısı sırasında yapılmıştır. 

Teknik   İşbirliği  Bakanları  ilk  toplantılarında,  Odak Noktaları Toplantısının, teknik işbirliğini güçlendirmeye  yönelik önerilerini   kabul  etmişler  ve   Türkiye  Cumhuriyetinin  Odak Noktaları   yıllık  toplantılarına evsahipliği   yapma teklifini de memnunlukla karşılamışlardır. 

Bu  tarihten itibaren Teknik İşbirliği Ulusal Odak  Noktaları Toplantıları başlatılmış ve İSEDAK  İzleme  Komitesi  Toplantıları  ile birlikte İstanbul'da  düzenli bir şekilde yıllık olarak yapılmıştır.  Bu toplantılar   sırasında,    katılan   ülkelerin ihtiyaç ve kapasiteleri hakkında ikili görüşmeler yapmaları mümkün kılınmış, bunların  sonucunda ise birçok somut teknik  işbirliği  projeleri  başlatılmıştır.

Teknik İşbirliği Ulusal Odak Noktaları Toplantıları 1995 yılından beri yapılmamaktadır.

Bu   toplantıda,   Bakanların  altyapı   ve   bayındırlık hizmetlerinde   işbirliği  konusunda mutabakata varmış  oldukları önemli kararlardan bazılar aşağıda gösterilmiştir; 

a)   Hükümetlerin,    yürürlükte    olan   ulusal   yasa    ve  yönetmeliklere  uygun  olarak, 
      öncelikle  üye  ülkelere    mensup    mütteahhit   ve    müşavirlerin    hizmetlerine 
      başvurmaları;

b)  TEM (Trans European  Motorway) karayolu projesi ile diğer bölgesel  ve bölgelerarası 
     karayolları  projelerinin  İKT üyesi ülkeleri kapsayacak şekilde uzatılmaları; 

c)  Hükümetlerin,  altyapı  ve  bayındırlık  alanında  mevcut eğitim   imkanlarını  diğer üye 
     ülkelerin de  istifadesine  sunmaları;

d)  İslam  Ülkeleri Mütteahhitler Birliği ve İslam  Ülkeleri Müşavirler Federasyonunun,  ilgili 
     ülkelerin katılımıyla  bir  uzmanlar   grubu  toplantısı  düzenleyerek  inşaat   sektörüne 
     gereken   bilgilerin   tür   ve   kapsamını   belirlemeleri;

e)  İKT'ye  herhangi  bir mali yükü  olmaması  koşuluyla,  bu     Toplantıda   alınmış   olan 
     kararların   uygulanmasının   takibine yönelik uzmanlar grubu toplantıları düzenlenmesi ve 
     bu toplantıların raporlarının sunulacağı  bir  İzleme Komitesi Toplantısı yapılması. 

Alınan  bu  karara uygun olarak,  İKT  Merkez   Bankaları Guvernörleri  ve  Para  Otoritelerinin  Yedinci  Toplantısı, 30-31 Mart 1987 tarihleri arasında İstanbul'da düzenlenmiştir.

Bu toplantı sırasında Guvernörler:

     - Üye  Ülkelerin ekonomik politikalarının işbirliği  içinde koordine edilmesi gereğine 
       eğilmişler, ekonomik konularla   ilgili   işbirliğinin   çeşitli   uluslararası  forumlar 
       vasıtasıyla güçlendirilmesi gerektiğini vurgulamışlardır.

    -  Finans  piyasaları  hakkında  daha  kapsamlı    analizler gerektiğini  ve  bu konudaki 
       çalışmaların devam  etmesini  önerdiklerini belirtmişlerdir.

    -  İKB'nin   üye   ülkelerin  Merkez   Bankaları   ve   Para  Otoriteleriyle   koordineli 
       olarak,    "İhracat   Kredi  Sigortası  Mekanizması"  ve  "Çok Taraflı  İslam  Kliring 
       Birliği"   konularındaki   çalışmalarını     sürdürmesini          ısrarla talep etmişlerdir.

     - İslam   Bankacılığı   konusundaki   Uzmanlar Grubununun          hazırladığı   Rapor 
       üzerinde  durarak  Raporun,   Merkez  Bankaları    ve    Para    Otoritelerine 
       iletilmesini önermişlerdir.

Yedinci   İSEDAK   Toplantısı,   İKT   Merkez   Bankaları Guvernörleri   ve  Para Otoritelerinin  Sekizinci  Toplantısında alınmış olan tavsiye kararlarını ve bu arada İslam Kliring Birliği dokümanını  onaylamıştır.

İKT  Eylem  Planında yer alan bu işbirliği  alanı  halen İSEDAK tarafından bakanlar düzeyinde ele alınmış  değildir. Bununla birlikte bu alanda teknik düzeyde bazı çalışmalar başlatılmış bulunmaktadır. 

İşgücü ve sosyal güvenlik konusunda Birinci Uzmanlar  Grubu Toplantısı 1981 yılında Ankara'da düzenlenmiştir. İkinci Uzmanlar Grubu Toplantısı ise Malezya'nın Kuala Lumpur şehrinde 19-22 Ekim 1984 tarihleri arasında yapılmıştır.

Kuala  Lumpur  Toplantısında,   biri  işgücü   alışverişi diğeri  sosyal  güvenlik  konularında olmak üzere,  iki  işbirliği anlaşma    taslağı   hazırlanması   için   iki   çalışma    grubu oluşturulmuştur. 

İlk olarak Sosyal Güvenlik alanındaki Çalışma  Grubu, 23-24    Eylül   1985   tarihlerinde    Amman'da    gerçekleştirdiği toplantısında, "İslam Konferansı Teşkilatına Üye Ülkeler arasında Sosyal    Güvenlik   Konusunda   İkili   Anlaşma   Taslağı"nı  hazırlamıştır.

27-29  Mayıs 1989 tarihlerinde İstanbul'da toplanan öteki Çalışma Grubu ise, “İKT Üyesi Ülkeler Arasında Emek ve İşgücü Değişimi Konusunda İkili Anlaşma Modeli Taslağı”nı  hazırlamıştır. 

Çalışma Gruplarınca hazırlanan sözkonusu anlaşma taslaklarının teknik düzeyde sonuçlandırılabilmesi için İşgücü ve Sosyal Güvenlik Uzmanlar Grubu’nun yeniden toplanması beklenmektedir.