Madencilik Özel İhtisas Komisyonu Enerji Hammaddeleri
        Alt Komisyonu: Jeotermal Enerji Çalışma Grubu
        raporu. Ankara: DPT, Mayıs 1996.

        54 s. (DPT.2441 - öıK. 497)
        ISBN: 975-19-1375-6

        Sayfa 29'daki harita bu metinlerde mevcut değildir.

Jeotermal Enerji, yerkabuğunun çeşitli derinliklerinde birikmiş ısının oluşturduğu, sıcaklığı sürekli 20oC den fazla olan ve çevresindeki normal yeraltı ve yerüstü sularına oranla daha fazla erimiş mineral, çeşitli tuzlar ve gazlar içerebilen sıcak su ve buhar olarak tanımlanabilir. Düşük (20-70oC), orta (70-150oC) ve yüksek (150oC'den yüksek) entalpili (sıcaklıklı) olmak üzere genelde üç gruba ayrılmaktadır. Yüksek entalpili akışkandan elektrik üretiminde, düşük ve orta entalpili akışkandan ise ısıtmacılıkta yararlanılmaktadır. Bunların yanısıra jeotermal akışkanlardan, kimyasal madde üretimi, kültür balıkçılığı gibi çok değişik amaçlarla da yararlanılabilmektedir.

Jeotermal akışkandan elektrik üretimi dünyada ilk olarak 1904 yılında ıtalya'da gerçekleştirilmiştir. Bugün ıtalya, Amerika, Japonya, Filipinler ve Yeni Zelanda başta olmak üzere toplam 18 ülkede jeotermal enerjiden elektrik üretimi yapılmaktadır. Halen dünyadaki jeotermal enerjiye dayalı elektrik üretim kapasitesi 6275,3 MW düzeyindedir.

Günümüzde dünya'da, enerji ihtiyacının büyük bir kısmı hidrolik enerji ve fosil yakıtlardan karşılanmaktadır. Ancak gelecekte, fosil yakıtların giderek tükenmesi ve yerini yeni enerji kaynaklarının alması beklenmektedir. Jeotermal enerji, fosil yakıtlara alternatif enerji kaynakları arasında en önemlilerden birisi durumundadır. Jeotermal enerjiye dayalı elektrik kurulu gücünün yıllık %15 artışla, 2000 yılına kadar 38.400 MWe'a, ısı enerjisi olarak tüketimin ise yıllık % 7 artışla 33.100 MWt'a ulaşması beklenmektedir.

Jeotermal enerji üretim maliyeti, diğer enerji kaynaklarına oranla oldukça düşüktür. Söz konusu maliyet entegre kullanımlar sözkonusu olduğunda, daha da düşmektedir. 110 MWe kapasiteli bir santralın birim maliyeti 4,5 Cent/KWh düzeyindedir.

Alp-Himalaya orojenik kuşağı üzerinde bulunan ve genç tektonik etkinlikler sonucu gelişen grabenlerin, yaygın volkanizmanın, doğal buhar ve gaz çıkışlarının, hidrotermal alterasyon ve sıcaklıkları yer yer 102oC ye ulaşan 900'ün üzerindeki sıcaksu kaynağının varlığı, Türkiye'nin önemli bir jeotermal enerji potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir.

1962 yılında MTA tarafından başlatılan sıcaksu arama ve geliştirme çalışmaları, 1968 yılında elektrik üretimine elverişli Kızıldere-Denizli Jeotermal Enerji Sahasının keşfedilmesi ile hız kazanmıştır. 1982 yılında yine elektrik üretimine uygun Aydın-Germencik ve çanakkale-Tuzla sahalarının keşfiyle bu alandaki çalışmalar daha da genişletilmiştir. Bunlardan başka, ısıtmacılığa yönelik birçok saha keşfedilmiş olup, Balıkesir-Gönen, ızmir-Balçova, Afyon-ömer ve Kütahya-Simav sahalarında ısıtma uygulamaları yapılmış ve bu alandak çalışmalar halen devam etmektedir. Türkiye'de halen 17.000 konut eşdeğeri ısıtmacılık yapılmakta olup, kurulu güç 140 MWt düzeyine ulaşmıştır.

Isıtmacılık konusunda yapılan maliyet hesaplamalarına göre KWh ısının

Jeotermal enerjiden üretimi; 12,4- 59,4 TL.

Kömürden (5000 Kcal.) üretimi; 408,4 TL

Fuel Oilden üretimi; 591,0 TL düzeyindedir.

Türkiye'de elektriğe yönelik uygulama ise, Denizli-Kızıldere sahasında 1974 yılında kurulan 0,5 MWe kapasiteli bir pilot tesisle başlamış ve 1984 yılında aynı sahada TEK tarafından yaptırılan yeni bir santralle 20 MWe kapasiteye ulaşılmıştır.

ülkemizde, Aydın-Germencik, çanakkale-Tuzla gibi sahalarda, önümüzdeki yıllarda yeni santralların kurulması yönünde çalışmalar sürdürülmektdir.

Türkiye'de jeotermal enerjiye dayalı elektrik üretim kapasitesinin 1999 yılında 100 MWe'a, 2000 yılında 125 MWe'a ulaşması beklenmektedir.

Türkiye genelinde termal enerji üretim kapasitesinin, 1999 yılında 2.065 MWt'a, 2000 yılında ise 2.520 MWt'a ulaşacağı tahmin edilmektedir. Bu değerlendirmeye göre jeotermal enerji alanındaki en önemli gelişme termal kullanım konusunda olacaktır.

Jeotermal kaynak kullanımıyla ilgili olarak önceki plan dönemlerinde vurgulanan, başta kimyasal sorun olmak üzere, birçok engelleyici faktör çözüme kavuşturulmuştur. Bu nedenle, Türkiye'de jeotermal enerji kullanımının 7. Plan döneminde hızla artması beklenmektedir.

Sonuç olarak; yeni sahaların keşfedilmesi ve mevcut sahaların geliştirilmesi amacıyla MTA, üniversiteler, TEK ve özel kuruluşların projelerine destek sağlanmalı, uluslararası kuruluşların yatırım yapması teşvik edilmeli ve konuyla ilgili yasal boşluklar bir an önce giderilmelidir. Ucuz ve temiz bir enerji kaynağı olan jeotermal kaynakların öncelikli olarak devreye alınması, bu kaynağın bulunduğu yörelerimize ve ülkemize önemli ölçüde ekonomik ve sosyal faydalar sağlıyacaktır.

oik497.html (Bibliyografik künye, Kapak, ıçindekiler, özet, Dosyaların listesi, Yayının elektronik nüshasının temin edildiği kişi)

1.zip (doc dosyası, sayfa 1-54)
2.zip (doc dosyası, Ek, sayfa I-XVII)
3.zip (doc dosyası, şekil listesi, sayfa 8, 11, 15-16, 18-20, 29, 40, 44)

Not: şekiller, DPT uzmanı Sayın Ergün Yiğit'ten temin edilebilir.