|
KAMU HİZMETLERİNDE ETKİNLİĞİN ARTIRILMASI II. ADALET HİZMETLERİNDE ETKİNLİK a) Mevcut Durum 1855. Yargıya ayrılan kamu kaynaklarının yetersizliği, yargılama sürecinin yavaş işlemesi, hukuk kurallarının oluşturulmasında çağdaş gelişmelerin yeterince takip edilememesi, hukuk eğitiminde istenilen standarda ulaşılamaması, iyi yetişmiş insan gücünün yargı hizmetine daha fazla katılmasını ve muhafaza edilmesini sağlayıcı düzenlemelerin yetersiz kalması ve teknik altyapı eksikliklerinin giderilememiş olması, yargının etkin bir şekilde işlemesini büyük ölçüde aksatmaktadır. 1856. İlk derece mahkemeleri ile Yargıtay arasında üst mahkemeler (istinaf mahkemeleri) bulunmadığından, Yargıtayda maddi olgular yeniden değerlendirilmekte ve içtihat oluşturma görevi tam olarak yerine getirilememektedir. 1857. Adli Tıp Kurumunun çağdaş gelişmelere uygun bir teşkilat yapısına kavuşamamış olması, adli tıp hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesine engel teşkil etmektedir. 1858. Ceza infaz sorunları büyük boyutlara ulaşmıştır. Tutuklu ve hükümlülerin sahip olduğu asgari hakların yasa ile düzenlenmemiş olması, ceza yerine geçen diğer infaz yöntemlerinin yokluğu, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin güvenliği alanında yaşanan çift başlılık ve koğuş sistemi büyük sorunlara yol açmaktadır. Ceza infaz sisteminin bütünüyle yeniden ele alınması gereksinimi duyulmaktadır. 1859. Adalet hizmetlerinde istihdam edilen yardımcı personelin gerekli hukuki yeterliliğe sahip olmaması, adalet hizmetlerinin işleyişinde aksaklıklara sebep olmaktadır. 1860. Avukatlık stajının yürütülmesinde yetersizlik ve verimsizlik gözlenmektedir. 1861. Mağdur haklarının korumasız kalması, çağdaş gelişmelere uygun değildir. Ayrıca, haksız yere tutuklananlara tazminat verilirken, yargılamanın yenilenmesi yoluyla beraat ettirilenlere tazminat verilmemesi, hakkaniyete uygun bulunmamaktadır. 1862. Kişinin cezasını çekerek topluma olan borcunu ödemiş olmasına karşın, çeşitli ceza mahkumiyetlerine bağlanan hak mahrumiyetleri ve sabıka kayıtları mahkumu topluma yeniden kazandırma anlayışı ile bağdaşmamaktadır. 1863. Çekişmesiz yargıya tabi olan işlerde ayrı bir yargılama usulünün bulunmaması, mahkemelerin iş yükünü artırmaktadır. b) Amaçlar, İlkeler ve Politikalar 1864. Adalet hizmetlerinde adil, gerçek adalete ulaşma yolunda hızlı ve etkin sonuç almayı sağlamak üzere köklü düzenlemeler yapılacaktır. Yargı ile ilgili düzenlemeler yapılırken, kişilere sağlanan yasal güvenceler zedelenmeden gerçek adalete ulaşmak, temel hedef olarak göz önünde bulundurulacaktır. Hukuk devleti ilkesi bütün kurallarıyla hayata geçirilecektir. 1865. Hukuk kurallarının sosyal korumanın yanı sıra, sosyal düzenin iyileştirilmesi ve geliştirilmesinin de bir aracı olması sağlanacaktır. 1866. Yürürlükteki kanunların, özellikle yargıya ilişkin temel kanunların, çağdaş gelişmelere uygun bir şekilde yeniden gözden geçirilmesine devam edilecektir. 1867. Yargı kararlarına gerçek anlamda uyulması sağlanacak, yargılamanın hak aramayı teşvik eden, hakkını arayanı tatmin eden ve haksız olduğunu bilerek uyuşmazlık çıkaranları caydıran bir niteliğe kavuşturulması sağlanacaktır. 1868. İdari yargılama usulünün, idari yargının kendisine özgü kurum ve kurallarıyla yürütülmesi esas olacaktır. 1869. Yargı görevini yapan hakimlerin yeterli hukuk formasyonuna sahip olmaları gerektiğinden, yargı kurumlarında hakimlerin hukuk fakültesi mezunu olmalarını sağlama yönünde çalışmalar yapılacaktır. 1870. İnfaz hizmetlerinde çağdaş gelişmeler izlenerek, hükümlünün topluma kazandırılması ve infazın etkinleştirilmesi üzerinde durulacak ve bu amaçla ceza infaz sistemi yeniden düzenlenecektir. Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde, koğuş sisteminden oda sistemine geçilecektir. 1871. Sabıka kayıtlarının hak mahrumiyeti doğurması engellenecek, kamu haklarından kısıtlılığın ancak hakim kararıyla olması sağlanacaktır. 1872. Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler nedeniyle ortaya çıkan, kişilik haklarının ihlal edilmesi gibi sorunlar, hukukun temel ilkelerine uygun olarak çözüme kavuşturulacaktır. 1873. VIII. Plan döneminde adalet hizmetlerine ayrılan kaynaklar artırılacaktır. 1874. Yargı sisteminin modern araç ve gereçler ile takviyesi sağlanacak ve adalet hizmetlerinde, tıpta ve teknolojide meydana gelen değişmelerden azami ölçüde yararlanılacaktır. Bilim ve teknolojide meydana gelen değişikliklerle uyumlu olarak, adalet hizmetlerinin sunumunda kalite artırılacaktır. c) Hukuki ve Kurumsal Düzenlemeler 1875. İlk derece adliye mahkemeleri ile Yargıtay arasında üst mahkemelerin kurulmasını sağlamak amacıyla yasal düzenleme yapılacaktır. 1876. Adli Tıp Kurumunun çağın gelişmelerine uygun olarak yeniden yapılandırılmasını sağlamak üzere, 14.4.1982 tarih ve 2659 sayılı Adli Tıp Kurumu Kanununda değişiklikler yapılacaktır. 1877. 8.4.1924 tarih ve 469 sayılı Mahakimi Şer'iyenin İlgasına ve Mahakim Teşkilatına Ait Ahkamı Muaddil Kanun yürürlükten kaldırılıp yeni bir yasal düzenleme yapılarak; mahkemelerin kuruluşu, mülki sisteme paralel olmaktan çıkarılacak; adliye teşkilatının, il merkezleri ile belirli bir nüfus yoğunluğuna ulaşmış ilçelerde kurulması esası getirilecektir. 1878. Yeni bir İnfaz Kanunu Tasarısı hazırlanarak, tutuklu ve hükümlülerin asgari hakları belirlenecek, alternatif ceza infaz yöntemleri getirilecektir. 1879. Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin iç ve dış güvenliğinin yalnızca Adalet Bakanlığı tarafından sağlanması amacıyla yasal düzenleme çalışması yapılacaktır. 1880. Mağdur haklarını koruyacak yasal düzenlemeler yapılacaktır. 1881. Savcılık Teşkilatı ve kolluğun çağdaş ülkeler düzeyinde yapılandırılması ve etkinleştirilmesi, bu kurumların bilimsel ve teknolojik gelişmelerden istifade etmelerine olanak verecek şekilde güçlendirilmesi sağlanacaktır. 1882. Çekişmesiz yargı için ayrı bir Kanun Tasarısı hazırlanacaktır.
|
| ... © DPT.YBM, 28.2.2003 |
|
|