XII. KENTSEL VE KIRSAL ALTYAPI

6. HARİTA, TAPU KADASTRO, COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE UZAKTAN ALGILAMA SİSTEMLERİ

a) Mevcut Durum

1743. 1/5.000 ölçekli standart topografik harita yapımının ülke düzeyinde yüzde 90'ı tamamlanmıştır. Ancak; harita kullanıcısı kurum, kuruluş ve kişilerin harita taleplerinin beklenen ölçüde karşılanabilmesi için amaçlanan düzeyde sayısal sisteme geçilememiştir. Ülke yüzey ağı üçüncü derece sıklaştırma çalışmaları Harita Genel Komutanlığı ve Tapu Kadastro Genel Müdürlüğünün ortak çalışmalarıyla sonuçlandırılmıştır. İller Bankası Genel Müdürlüğünce yapılmakta olan belediyelerin 1/1.000 ölçekli harita yapım işlerinde önemli bir sorun bulunmamaktadır.

1744. Tapu hizmetlerinde de otomasyona geçilemediğinden, işlemler yavaş yürümektedir. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün merkez ve taşra birimlerince diğer kamu kurum ve kuruluşları ile özel ve tüzel kişilere verilen hizmetlerde zaman ve nitelik olarak yetersizlikler görülmektedir. Tapu işlemlerinin bilgisayar ortamında yapılmasına başlanmış, pilot bölge olarak seçilen Çankaya ilçesinde olumlu sonuçlar alınmıştır. Uygulamaya, 1001 tapu sicil müdürlüğünün 602'sinde devam edilmektedir.

1745. Kadastro yapımında önemli darboğazlar ve yetersizlikler görülmekte, ilk yıllarda yapılan kadastro paftaları, bugünkü ihtiyaçları karşılamaktan nitelik olarak uzak bulunmaktadır. Bilirkişi oluşturulmasında ve özellik arzeden bazı bölgelerde çalışacak eleman temininde karşılaşılan güçlükler ile arazi yüzey şekilleri ve bitki örtüsü kadastro yapımını olumsuz etkilemektedir. Kadastro yapımında sistemli bir şekilde otomasyona geçilebilmesi için Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi (TAKBİS) Projesinin başlatılması çalışmaları sürmektedir.

1746. 1999 sonu itibarıyla, şehir kadastrosunda gerçekleşme oranı alan bazında yüzde 99,97'dir. Halen 127'si merkez ilçe olmak üzere toplam 794 ilçenin kadastrosu tamamlanmış olup, 2 merkez ilçe ile 150 ilçede çalışmalar sürdürülmektedir. Kadastrosu biten köy sayısı 24.416 olup, yapılan köy kadastrosu çalışmalarında tespit edilen hedeflere göre alan bazında yüzde 82,3 oranında gerçekleşme olmuştur.

1747. Kullanım alanı giderek artan ve sınırsız uygulamaları olan Coğrafi Bilgi Sistemi Teknolojisi (CBS), ülkemizde de özel ya da resmi birçok kuruluşta değişik amaçlara yönelik olarak etkin bir biçimde kullanılmaktadır. CBS'nin sağladığı olanaklar nedeniyle bir çok kurum ve kuruluş hızla bu konudaki alt yapıyı oluşturmuş, yakın bir geçmişe kadar geleneksel yöntemlerle sürdürdükleri çalışmalarda CBS donanım ve yazılımlarından yararlanmaya başlamışlardır. Ancak bu konuda yapılan tüm çalışmalar birbirinden bağımsız bir organizasyon yapısı içerisinde sürdürülmekte, mevcut donanım, yazılım, personel temini ve eğitimi, bunlar için gerekli finans kaynağı, faaliyeti sürdüren kurumların kendi olanakları ile sağlanmaya çalışılmaktadır. Bunun sonucunda bu teknolojiyi benimseyen ve kullanan kurumlar uygulamada bazı sorunlarla karşılaşmaktadır.

1748. Dünyada yaşanan teknolojik gelişmelere paralel olarak, ülkemizde de kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektörde, uzaktan algılama yöntemlerine ilişkin uygulamalar hızla artmaktadır. Harita Genel Komutanlığında uzaktan algılama verilerinin topoğrafik harita üretiminde kullanılmasına devam edilmektedir. Özellikle 1997 yılında gerçekleştirilen Modernizasyon Projesi kapsamında temin edilen sayısal fotogrametri aletleri ve görüntü işleme sistemleri ile bu alandaki olanak ve yetenekler daha üst seviyelere çıkarılmıştır. Çeşitli üniversitelerde de yer istasyonları kurulması konusunda sistem çalışmaları yapılmaktadır. Bu çalışmalarla uydulardan istenilen zaman ve formatta veri sağlanabilecektir.

b) Amaçlar, İlkeler ve Politikalar

1749. Güncelliğini koruyan; Hazineye ait gayrimenkullerin belirlenmesi, gayrimenkullere dayalı vergi, resim ve harç gelirlerinin tespiti ve tahsili, belediyelerce oluşturulmaya çalışılan arazi ve kent bilgi sistemleri ile gayrimenkule dayalı bilgilerin yargı hizmetlerinde kullanılmak üzere adli birimlere zamanında ve güvenilir bir şekilde iletilmesi, arazi toplulaştırması gibi önemli konularda yürütülmek istenen politikaların gerçekleştirilmesi, bu hizmetleri yürütmekle görevli kamu kuruluşlarında harita, tapu ve kadastro bilgi sisteminin oluşturulması ile mümkün olacaktır.

1750. Ulusal sayısal coğrafi bilgi ve harita üretimdeğişim standartları hazırlanacak, sayısal harita üretimleri ve coğrafi bilgi sistemlerinin devamlılığının sağlanması maksadıyla bilgisayar yazılım, donanım ve ağları gelişen teknolojilere uygun hale getirilecektir. Deprem yaratabilecek özelliklerdeki diri faylar karada ve denizde ayrıntılı olarak haritalanacaktır.

1751. Mevcut jeodezik kontrol ağlarında modern teknikler kullanılarak güncel uygulamalar gerçekleştirilecek, bütün fotogrametrik üretimlerin, sayısal sistemlerle gerçekleştirilmesi ve ürünlerinin vektör ve raster harita üretimleri ile coğrafi bilgi sistemlerine altlık oluşturması sağlanacaktır. Plan döneminde Harita, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce 4.000 km2 1/1.000 ölçekli harita yapılması hedeflenmiştir.

1752. Analog formdaki hava fotoğraflarının sayısal ortama aktarılması yönünde çalışmalarla beraber foto-arşiv veri tabanının kurulması, yüksek ayırma güçlü uydu görüntüleri ile harita üretim ve revizyonu çalışmaları yaygınlaştırılarak sürdürülecektir.

1753. Tapu hizmetlerinin çağdaş, düzenli ve daha kısa süre içerisinde karşılanmasını sağlamak amacıyla, tüm tapu sicil müdürlüklerinde bilgisayar ve diğer teknolojik donanımlardan daha yoğun bir şekilde yararlanılarak tapu işlemlerinin bilgisayar ortamına aktarılmasına ve iletişim ağının tamamlanmasına çalışılacaktır.

1754. Tesis kadastrosunun tamamlanması ve kadastro paftalarının sayısallaştırılmasına çalışılacaktır. Türkiye'nin büyük bir kısmının kadastrosu tamamlanmıştır. Ancak bir çok alanda, kadastro paftaları ülke koordinat sisteminde oluşturulmadığından kenarlaştırma sorunları yaşanmakta, dolayısıyla hem sorunların boyutu bilinememekte, hem de tescil dışı alanların belirlenmesinde büyük problemlerle karşılaşılmaktadır. Bu sebeple, kadastro paftaları ülke koordinat sisteminde sayısal hale getirilecek ve tapu kayıt bilgileriyle beraber bilgisayar ortamına aktarılmaya çalışılacaktır.

1755. Ulusal uzaktan algılama ağının kadastral amaçlar doğrultusunda ve bütçe imkanları çerçevesinde sıklaştırılmasına çalışılacak, kadastro yapımı, dönüşüm ve benzeri amaçlı jeodezik nokta tesis, ölçü ve hesapları gerçekleştirilecektir.

1756. Ayrıca, ülkemizde üretilen bilgileri bilgisayar ortamında kullanıma sunarak, çeşitli sahalardaki planlama, uygulama, izleme ve denetleme faaliyetlerinin temel girdisini teşkil edecek olan Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sisteminin (TUCBS) oluşturulmasıyla, bir çok alanın yanısıra harita, tapu ve kadastro hizmetlerinde de bilginin kolay ve hızlı ulaşılabilir, güncelleştirilebilir olması sağlanacaktır.

1757. Coğrafi Bilgi Sistemlerinin ülke çapında oluşturulması ve yaygınlaştırılması amacı ile, kamu kuruluşlarına bağlı tüm merkez, bölge ve taşra teşkilatlarının, üniversitelerin ve özel kesimin koordineli bir işbölümü çerçevesinde çalışması sağlanacak, mevcut veriler ve kullanıcı ihtiyaçları doğru bir şekilde belirlenerek bu bilgilerin Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemiyle entegrasyonu gerçekleştirilecektir.

1758. Ülke temel jeodezik ağlarının iyileştirilmesi ve yaşatılması amacıyla üç veya beş yıllık sürelerle revizyon ölçümleri gerçekleştirilerek jeodezik veri tabanı kurulması, deprem riskinin yüksek olduğu bölgelerde, gerilim parametrelerinin belirlenmesi ve tektonik mekanizmanın daha belirgin olarak ortaya çıkarılması maksadıyla Uzaktan Algılama (UA) çalışmalarının gerçekleştirilmesi ve bu bölgelerde, mevcut haritaların üretilmesi aşamasında yararlanılan yatay kontrol (nirengi) ağı noktalarında uzaktan algılama çalışmaları kapsamında yinelemeli ölçü ve hesaplamaların yapılmasına çalışılacaktır.

1759. Üniversite, kamu kurum ve kuruluşları ile özel kesim işbirliği sağlanarak, uzaktan algılama teknolojilerini kullanabilecek personel eğitimine önem verilecektir.

c) Hukuki ve Kurumsal Düzenlemeler

1760. Güncelliğini yitirmiş tapulama ve kadastro paftalarının yenilenmesi ile tespit dışı Hazine arazilerinin yüzölçümü ve sınırlarının kadastro paftalarına işlenmesi konularında gerekli yasal düzenleme yapılacaktır.

1761. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün idari teşkilat yapısını yeniden düzenleme çalışmalarına devam edilecektir.

1762. Harita, tapu ve kadastro hizmetlerinde özel kesim teknik imkanlarından yeterli seviyede faydalanılması için gerekli düzenlemeler yapılacaktır.