IV. SOSYAL REFAHIN ARTIRILMASI

5. SOSYAL HİZMETLER VE YARDIMLAR

a) Mevcut Durum

1009. Uzun süredir artan kentleşme, göç olgusu, yüksek enflasyon, gelir dağılımının bozulması, yoksulluk ve aile yapısında meydana gelen değişimler gibi sebeplerden dolayı sosyal hizmet ve yardımlara olan ihtiyaç artmaktadır. Sosyal hizmetlerin yürütülmesinde, dağınık kurumsal ve finansal yapılanma, kurumlar arasındaki koordinasyon ve işbirliği eksikliğinden kaynaklanan önemli sorunlar bulunmaktadır.

1010. Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu tarafından 1999 yılında 11.300 kişiye sosyal yardım yapılmıştır.

1011. 1999 yılında Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan sağlık, eğitim ve muhtelif yardımlar adı altında ve deprem nedeniyle muhtaç durumdaki yaklaşık 1,4 milyon kişiye sosyal yardım yapılmıştır.

1012. 1999 yılı itibarıyla 65 yaşını doldurmuş muhtaç, güçsüz ve kimsesiz vatandaşlara aylık bağlanmasına ilişkin 2022 sayılı Kanun uyarınca yaşlılık, malullük, sakatlık kategorisinde 937.878 kişiye sosyal yardım yapılmıştır.

1013. 1999 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 38 imarethanede 10.175 muhtaç kişiye yemek verilmiş, 1.200 muhtaç ve özürlü vatandaşa her ay 30.800 bin lira sosyal yardım yapılmış ve 62 öğrenci yurdunda 12.394 öğrencinin barınma ihtiyacı karşılanmıştır.

1014. 1999 yılı itibarıyla açılan Toplum Merkezi sayısı 28'e ulaşmıştır.

1015. 1999 yılında Marmara, Bolu ve Düzce depremleri, sosyal hizmet ve sosyal yardım kurumlarına ve bunların hizmetlerine olan ihtiyacın önemini ortaya koymuştur. Mevcut sosyal yardım ve hizmet kurumlarının kapasiteleri bu felaketler karşısında yetersiz kalmıştır.

1016. 1999 yılı sonu itibarıyla ödeme gücü olmayan vatandaşların tedavi giderlerinin karşılanması amacıyla verilen Yeşil Kart sayısı 8,7 milyona ulaşmıştır.

1017. Ekonomik yoksunluk içinde bulunan ve sosyal yardıma ihtiyacı olan gruplara ayni ve nakdi yardım yapan veya hizmet sunan kurum ve kuruluşlar arasında ortak bir kriter ve hizmet standardı oluşturulamamıştır.

1018. Korunmaya muhtaç çocuklara yönelik hizmetlerde kurumda bakım uygulamasından aile içi bakıma geçiş olmakla birlikte, özellikle büyük kentlerde bu konudaki yetersizlikler sürmektedir.

1019. Sosyal hizmet ve yardımlardan faydalanacak nüfus gruplarına ilişkin bilgi yetersizliğini gidermek amacıyla başlatılan veri tabanı oluşturma çalışmaları devam etmektedir.

1020. 1999 yılında Sakatların Mesleki Rehabilitasyonu ve İstihdamı Hakkında 159 sayılı ILO Sözleşmesi onaylanarak yürürlüğe girmiştir.

1021. 1997 yılında 571 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Özürlüler İdaresi Başkanlığı kurulmuş, 572 ve 573 sayılı KHK'lerle de özürlülerin istihdamı ve eğitimleri konusunda yeni düzenlemeler yapılmıştır.

1022. Ülkemizin sosyoekonomik gelişmesine paralel olarak gelişme gösteren sanayileşme, kentleşme ve aile yapısında meydana gelen değişmeler ve 60 ve üstü yaş grubunda yavaş da olsa görülmeye başlayan nüfus artışı, huzurevi ve yaşlı danışma merkezlerinin açılmasını, bu kesime yönelik bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinin artırılarak sürdürülmesi ihtiyacının önemini ortaya koymaktadır.

1023. Gönüllü katkı ve bağışların yönlendirilmesindeki etkinlik sınırlı kalmıştır.

b) Amaçlar, İlkeler ve Politikalar

1024. Yoksulluğun azaltılması ve muhtaç durumda bulunan kişi ve gruplara etkin sosyal koruma sağlanması, sosyal hizmetlerin ihtiyaç sahiplerine yaygın, etkili ve sürekli bir şekilde ulaştırılması esastır.

1025. Sosyal hizmet ve yardım sağlayan kamu kurum ve kuruluşları ile yerel yönetimler ve gönüllü kuruluşlar arasında işbirliği sağlanacaktır.

1026. Sosyal yardım ve hizmetler, hedef kitlelere daha etkin bir hizmet sunmak amacıyla yeni bir sisteme kavuşturulacaktır.

1027. Belirlenecek kriterler çerçevesinde yoksul ailelere yardım yapılacak, bu çerçevede mevcut uygulamalar yeniden gözden geçirilecektir.

1028. Sosyal koruma bilgi sistemi oluşturulacak, sosyal yardım ve hizmetlerden yararlanacak kesimler objektif şekilde belirlenerek uygulama sonuçları izlenecektir.

1029. Sosyal Hizmetler Ana Planı hazırlanacaktır.

1030. Özel sektörün ve gönüllü kuruluşların sosyal hizmetler alanındaki faaliyetleri desteklenecektir.

1031. Aile yardımlarının bir sosyal yardım programı olarak uygulanması için gerekli çalışmalar yapılacaktır.

1032. Yoksul kesimlerin eğitim, sağlık ve sosyal hizmetlere ulaşması ve yararlanabilmesi imkanları artırılacaktır.

c) Hukuki ve Kurumsal Düzenlemeler

1033. Çocuk, yaşlı, özürlü, özel ilgiye muhtaç, yoksul ve diğer risk gruplarına yönelik sosyal hizmet ve yardımların geliştirilebilmesi amacıyla, kamuya ait her türlü sosyal hizmet ve yardım programının düzenlenmesi, idaresi ve koordinasyonundan sorumlu yeni bir kurumsal yapılanma oluşturulacaktır.

1034. Sosyal hizmetler ve yardımlarda ortak bir kriter ve standart oluşturularak kaynakların etkin kullanımının sağlanması amacıyla mevzuat çalışmaları yapılacaktır.

1035. Sosyal yardım programlarını düzenleyen ve sosyal yardımın temel esaslarını belirleyen Sosyal Yardım Temel Yasası çıkarılacaktır.

1036. Sosyal hizmet ve yardımlardan yararlanabilecek birey ve/veya ailelerin tespitine yönelik veri tabanı oluşturulmasına ilişkin mevzuat düzenlemeleri yapılacaktır.