IV. SOSYAL REFAHIN ARTIRILMASI

7. YURTDIŞINDA YAŞAYAN TÜRK VATANDAŞLARI

a) Mevcut Durum

1049. Ülke dışındaki yurttaşlarımızın sayısı 1999 yılı sonu itibarıyla 3,4 milyonu aşmış olup, bunların 1,2 milyonunu çalışanlar oluşturmaktadır. Yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın yüzde 90,5'i Batı Avrupa Ülkelerinde yaşamaktadır. AB üyesi ülkelerde yaşayan girişimci vatandaşlarımızın sayısının ise 55.000'den fazla olduğu tahmin edilmektedir.

1050. Küreselleşmeye paralel olarak yurtdışına işgücü akımlarında, dışa açılan dinamik Türk iş adamları aracılığıyla Türkiye'nin ekonomik ilişkilerini geliştirdiği ülkeler daha çok belirleyici olmuştur. Göç hareketinin çeşitlenmesi yeni sorun alanlarını ortaya çıkarmış olup, bu kapsamda nitelikli işgücü ile yurt dışı inşaat sektöründe çalışan işgücünün sorunlarının öncelikli olarak ele alınması ihtiyacı devam etmektedir.

1051. İki milyondan fazla Türk'ün yaşadığı Almanya'da, 47.000'i aşkın vatandaşımızın küçük ve orta ölçekli işletmeler kurduğu, bunların toplam yatırımlarının yaklaşık olarak 10 milyar DM'a ulaştığı, işletmelerin yıllık ciroları toplamının 41 milyar DM olduğu, istihdam kapasitesinin ise 200.000 kişiyi aştığı tahmin edilmektedir. Söz konusu girişimciler, Türkiye'nin dış dünya ile bağlantı ve ticaretinin geliştirilmesinde ve tanıtımının sağlanmasında yetişmiş insan kaynağı olarak edindikleri deneyim ve imkanlar bakımından önemli fırsatlar sunmaktadır.

1052. Eğitimde ve çalışma yaşamında ayrımcılık ve fırsat eşitsizliği, kültürel farklılıkların neden olduğu sosyo-kültürel ve psikolojik sorunlar, yabancı düşmanlığı, çalışma izinleri ve serbest meslek icrası yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın temel sorun alanlarını oluşturmaktadır. Çocukların ve gençlerin eğitiminde önceki dönemlere göre kaydedilen gelişmelere rağmen, Batı Avrupa ülkelerinde 2000'li yıllarda vatandaşlarımızın bu ülkelerin işgücü piyasalarına girebilmeleri, bu piyasalarda yerli işgücü ile rekabet edebilmeleri eğitim ve meslek eğitimine katılımda kaydedilecek gelişmelere bağlıdır.

1053. 1998 yılında yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın bulundukları ülkelerde karşılaştıkları siyasi, sosyal ve ekonomik sorunların çözümüne ilişkin politikaları belirlemek üzere Başbakanın Başkanlığında, Yurt Dışında Yaşayan Vatandaşlar Üst Kurulu ve Yurt Dışında Yaşayan Vatandaşlar Danışma Kurulu oluşturulmuştur.

b) Amaçlar, İlkeler ve Politikalar

1054. Yurtdışında yaşayan vatandaşlarımıza göçmen işgücü değil, daha geniş bir perspektiften yaklaşılması esastır.

 

TABLO: 23- Yurt Dışında Yaşayan ve Çalışan Vatandaşlar

ÜLKELER

Yurt Dışında Yaşayan Vatandaşlar

Yurt Dışında Çalışan Vatandaşlar

1995

1999

1995

1999

AVRUPA ÜLKELERİ

ALMANYA

1.965.577

2.110.223

742.566

740.530

FRANSA

268.000

287.343

102.900

78.965

HOLLANDA

264.763

*279.786

84.500

*48.000

AVUSTURYA

150.000

138.860

51.297

54.711

BELÇİKA

85.303

73.818

26.764

26.855

İSVEÇ

35.948

35.943

24.800

5.300

İNGİLTERE

51.390

66.000

15.746

37.600

DANİMARKA

34.967

38.055

14.445

13.639

İTALYA

15.000

8.500

5.000

-

FİNLANDİYA

1.800

2.000

1.400

-

İSPANYA

848

904

500

-

İSVİÇRE

78.615

79.478

35.828

32.944

NORVEÇ

10.000

10.000

6.000

6.000

LÜKSEMBURG

-

220

-

60

LİCHTENSTEİN

-

809

-

339

TOPLAM

2.962.211

3.131.939

1.111.746

1.044.943

ORTA DOĞU VE KUZEY AFRİKA ÜLKELERİ

SUUDİ ARABİSTAN

130.000

120.000

120.000

115.000

LİBYA

6.236

3.000

5.802

2.600

KUVEYT

3.500

3.500

3.300

3.300

IRAK

-

-

-

-

İSRAİL

4.114

5.000

4.114

-

ÜRDÜN

1.591

1.600

200

200

TOPLAM

145.441

133.100

133.416

121.100

BAĞIMSIZ.DEV.TOP.

40.000

-

40.000

-

RUSYA FEDERASYONU

-

13.000

-

10.514

TÜRK CUMHURİYETLERİ

-

26.300

-

13.381

AVUSTRALYA

49.375

49.342

31.000

12.890

A.B.D

135.000

85.505

-

-

KANADA

35.000

18.130

-

-

JAPONYA

-

1.729

-

1.729

DİĞER ÜLKELER

1.648

3.170

7.324

1.504

GENEL TOPLAM

3.368.675

3.462.215

1.323.486

1.206.061

Kaynak: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

* Vatandaş sayılarına çifte vatandaş olanlar da dahildir.

1055. Yurtdışındaki vatandaşlarımızın sosyal, psikolojik ve kültürel problemlerinin çözümü, eğitim düzeylerinin yükseltilmesi sağlanacak; kendi kültürel değerlerini muhafaza ederek bulundukları toplumlara uyum ve katılımları desteklenecektir.

1056. Gelişmiş Avrupa ülkelerinde çalışan ve yabancılar arasında işsizlik olgusundan en çok etkilenen vatandaşlarımızın, bulundukları ülkelerin gelişmiş teknolojileri paralelinde değişen işgücü piyasasında meslek niteliklerinin geliştirilmesi için eğitim ve yönlendirme projelerinin etkin bir biçimde uygulanması sağlanacaktır.

1057. Ekonomik potansiyelleri yüksek olan yurtdışındaki vatandaşlarımızın ulusal ve uluslararası girişimciliklerinin desteklenmesi, ekonomik birikimlerinin ulusal ekonomiye de destek olacak şekilde değerlendirilebilmesi ve bu konuda karşılaşabilecekleri istismar ve zararların önlenebilmesi amacıyla etkin bir danışmanlık hizmeti verilecek, bu alandaki teknik ve hukuki sorunlar giderilecektir.

1058. TRT'nin, yurtdışında yaşayan vatandaşlarımızı eğitim, sağlık, kültür, sosyal güvenlik gibi konularda bilgilendirerek sorunlarının çözümüne yardımcı olacak ve bulundukları ülkelerde sahip oldukları haklar konusunda bilinçlendirilmelerini sağlayacak eğitici ve öğretici yayınlar yapması artırılarak gerçekleştirilecektir.

1059. Yurtdışında yaşayan vatandaşlarımızın çeşitli gruplar tarafından istismar edilmesini önlemek amacıyla Diyanet İşleri Başkanlığı ve TRT'nin işbirliği ile programlar geliştirilecektir.

1060. Yurtdışındaki vatandaşlarımızın sorunlarının çözümü amacıyla ilgili ülkelerdeki resmi ve özel her düzeydeki kurum ve kuruluşlarla işbirliğine gidilecektir.

1061. Göç hareketinin çeşitlenmesi ile ortaya çıkan nitelikli, geçici işgücü göçü gibi yeni göç akımlarının yarattığı sorunların çözümüne yönelik önlemler geliştirilecektir.

1062. Türkiye'deki hak ve menfaatleri 4112 sayılı Kanun kapsamında tam olarak güvenceye alınmış bulunan Türk vatandaşlığından izinle ayrılan yurtdışında yaşayan vatandaşlarımıza, bir Türk vatandaşının yararlandığı haklardan yararlanması için gerekli tedbirler etkin bir biçimde uygulanacaktır.

1063. Kültür Bakanlığınca düzenlenen gösteri, konser, sergi, tiyatro, kitap, kitap fuarları gibi kültürel etkinliklerin yurtdışında sık ve yaygın olarak yapılmasına ağırlık verilecektir.

c) Hukuki ve Kurumsal Düzenlemeler

1064. Yurtdışında vatandaşlarımızın en yoğun olarak yaşadığı bölgelerde öğrenci velilerini yönlendirecek, bilgilendirecek ve gerekli durumlarda eğitim kurumları ile temaslarda bulunacak Danışma Merkezleri oluşturulmasına yönelik düzenlemeler yapılacaktır.

 

..... © DPT.YBM, 28.2.2003
VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planı
kalkınma planları