KAMU HİZMETLERİNDE ETKİNLİĞİN ARTIRILMASI

I. KAMU YÖNETİMİNİN İYİLEŞTİRİLMESİ VE YENİDEN     YAPILANDIRILMASI

a) Mevcut Durum

Kamu yönetiminde etkinliğin, saydamlığın ve hesap verebilirliğin sağlanması, kamu hizmetlerinin etkili, verimli ve katılımcı bir şekilde yerine getirilmesi amacıyla başlatılan Kamu Yönetimi Reformu çerçevesinde ilk olarak, kamu yönetiminin temel ilkeleri, merkezi yönetim ile yerel yönetimler arasındaki görev ve yetki dağılımı, kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin usul ve esaslar ile kamu yönetiminde denetime ilişkin genel çerçeveyi çizmek üzere 15 Temmuz 2004 tarih ve 5227 sayılı Kamu Yönetiminin Temel İlkeleri ve Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanun TBMM'de kabul edilmiştir. Ancak, söz konusu Kanunun 22 maddesi Cumhurbaşkanınca, yeniden görüşülmek üzere TBMM'ye iade edilmiştir.

Ağır bir vesayet altında olan, yeterli mali kaynağa ve insan kaynaklarına sahip bulunmayan yerel yönetimlerin güçlendirilmesi ve yeniden yapılandırılması amacıyla başlatılan Yerel Yönetimler Reformu kapsamında Belediye Kanunu, Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve İl Özel İdaresi Kanunu hazırlanmıştır. 10 Temmuz 2004 tarih ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Bununla birlikte, TBMM tarafından kabul edilen 5197 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ve 5215 sayılı Belediye Kanunu Cumhurbaşkanınca yeniden görüşülmek üzere TBMM'ye iade edilmiştir.

Yolsuzluklarla etkin mücadele çerçevesinde 14 Ocak 2004 tarih ve 5065 sayılı Yolsuzluğa Karşı Özel Hukuk Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun yürürlüğe girmiştir. Ayrıca, 5191 sayılı Suçtan Kaynaklanan Gelirlerin Aklanması, Araştırılması, Ele Geçirilmesi ve El Konulmasına İlişkin Sözleşmenin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun kabul edilmiştir.

25 Mayıs 2004 tarih ve 5176 sayılı Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunla, kamu görevlilerinin görevlerini yerine getirirken uyacakları etik kuralları belirlemek, bu kuralların ihlal edildiği iddiasıyla yapılan başvurular üzerine gerekli inceleme ve araştırmayı yapmak gibi görevlerle donatılmış olan Kamu Görevlileri Etik Kurulu kurulmuştur.

22 Ocak 2004 tarih ve 5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun yürürlüğe girmiştir. Kanun ile, dernek ve vakıfların kamu kurum ve kuruluşlarının ismini alması, bu kurum ve kuruluşların hizmet binaları içinde faaliyet göstermesi, kurum ve kuruluşların sundukları hizmetlerle ilgili olarak gerçek ve tüzel kişilerden ücret, bağış, katkı payı ve benzeri isimler altında karşılık alması, kamu hizmetlerinde kullanılan araç, gereç, evrak ve benzeri malzemenin dernek ve vakıflardan istenmesi, kamu görevlilerinin görev unvanlarını kullanarak dernek ve vakıf organlarında yer alması, dernek ve vakıfların organlarında yer alan kamu görevlilerinin bu görevleri nedeniyle ücret, huzur hakkı veya başka bir ad altında karşılık alması, kamu kurum ve kuruluşlarının bütçelerinden dernek ve vakıflara ödenek, yardım veya herhangi bir kaynak aktarılması yasaklanmaktadır.

Kamu personel rejiminin yeniden düzenlenmesi amacıyla başlatılan Devlet Personel Reformu çalışmaları Kamu Yönetimi Reformu kapsamındaki diğer çalışmalarla uyumlu olarak yürütülmektedir. Bu kapsamda bir Kanun Tasarısı Taslağı hazırlanmıştır.

Yurttaş odaklı bir yönetim anlayışının benimsenmesi konusu önemini muhafaza etmektedir. Kamu kurumlarında uzun bekleme süreleri, kamu kuruluşları arasında yetki karmaşası, idari usul ve işlemlerin karmaşıklığı, aşırı kuralcılık ve katı bürokratik zihniyetten dolayı kamu yönetimi çoğu zaman vatandaşların eleştirilerine maruz kalmaktadır. İdari usulleri düzenleyen bir kanunun olmayışı, yönetimin keyfi uygulamalarda bulunmasına neden olmakla kalmayıp, idare karşısındaki haklarını yeterince bilemeyen vatandaşlar ile yönetim arasında uyuşmazlıkların artmasına yol açmaktadır. Bu nedenle, vatandaşların haklarının korunması ve idarenin yapacağı eylem ve işlemlerin belirlenmesini amaçlayan İdari Usul Kanunu Tasarısı Taslağı hazırlanmıştır.

Kamu yönetimi-vatandaş ilişkilerinde karşılaşılan uyuşmazlıkların etkin ve hızlı bir şekilde çözülmesi ve idari yargının görev yükünün azaltılması amacıyla, halkın şikayetleriyle ilgili konularda, yönetimi denetleyen, tarafsız ve bağımsız bir kamu denetçisi (ombudsman) sistemi kurmak amacıyla Türkiye Halk Denetçiliği Kurumu Kanun Tasarısı Taslağı hazırlanmıştır.

Düzenleyici ve denetleyici kurumların etkin bir şekilde faaliyet göstermelerini sağlamak, düzenlemelerdeki dağınıklığı gidererek tekdüzeliği sağlamak, bu kurumların oluşumu, teşkilâtı, yetki ve görevleri, denetlenmeleri ve kurul üyeleri ile çalışanlarının statüsüne ilişkin ortak usul ve esasları belirlemek üzere Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar Hakkında Kanun Tasarısı Taslağı hazırlanmıştır.

b) Amaçlar, İlkeler ve Politikalar

Kamu yönetiminin yeniden yapılandırılmasında verimlilik ve etkinliğin sağlanması, işlevi kalmamış birimlerin kaldırılması ve gereksiz birimlerin oluşturulmaması, devletin teşkilat yapısının küçültülerek fonksiyonel hale getirilmesi, gerekli sayı ve nitelikte personel alımı, kamu görevlilerinin bilimsel ve teknolojik gelişmeler ışığında eğitilmesi, yetki devri ve esneklikle beraber hesap verme sorumluluğunun ve yönetsel saydamlığın geliştirilmesi temel amaçtır.

Personel rejimi konusunda norm kadrolara ve objektif seçme kriterlerine dayalı bir istihdam politikasının izlenmesi, kariyer ve liyakatin esas alınması, mevcut çok sayıda ödeme kalemini içeren karmaşık ücret sisteminden vazgeçilerek, ortak ve eşit işe eşit ücret ilkesine dayalı bir sisteme geçilmesi esas alınacaktır.

5227 sayılı Kamu Yönetiminin Temel İlkeleri ve Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte Devlette Genel Kurumsal Yapının Gözden Geçirilmesi çalışmaları sonucunda ortaya çıkan verilerden de yararlanarak tüm kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat kanunları gözden geçirilecek ve kurum ve kuruluşlar Kanunda getirilen ilkeler ışığında yeniden yapılandırılacaktır.

Yolsuzlukla mücadele konusunda münferit olaylar ve yasal düzenlemelerle yetinilmeyip, konu sistemli bir şekilde, geniş çaplı ele alınacak; yolsuzlukla mücadelede ilgili tüm tarafların işbirliği sağlanacak, toplumun tüm kesimleri bu konuda bilinçlendirilecektir.

c) Hukuki ve Kurumsal Düzenlemeler

Çalışmaları devam eden İdari Usul Kanunu Tasarısı, Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar Hakkında Kanun Tasarısı ve Türkiye Halk Denetçiliği Kurumu Kanun Tasarısı taslakları üzerindeki çalışmalar sonuçlandırılacaktır.