TÜRKİYE'NİN BÖLGE ÜLKELERİ VE DİĞER ÜLKELERLE EKONOMİK İLİŞKİLERİ
I. GENEL DURUM
Türkiye'de siyasi istikrarın sağlanmasının, bölge ülkeleri ile ikili
ilişkilerde yaşanan gelişmelere ve ülke ekonomisine olumlu yansımaları
olmuştur.
Türkiye'nin toplam ihracatı 2003 yılında da artmaya devam etmiştir.
İhracat bir önceki yıla göre yüzde 31 oranında artarak 2003 yılında
47,2 milyar ABD doları olarak gerçekleşmiştir. Almanya yüzde 15,8'lik
pay ile birinci konumunu muhafaza ederken, onu ABD (yüzde 7,9), İngiltere
(yüzde 7,7) İtalya (yüzde 6,7 ) ve Fransa (yüzde 6) izlemiştir. 2004
yılının ilk yedi ayında yapılan ihracat ise bir önceki yılın aynı
dönemine göre yüzde 32,7 oranında artarak 34,4 milyar ABD doları olarak
gerçekleşirken, Almanya yüzde 14,2'lik pay ile yine birinci konumunu
muhafaza etmiştir. Almanya'yı İngiltere (yüzde 8,6), ABD (yüzde 8),
İtalya (yüzde 7,1) ve Fransa (yüzde 6,1) izlemiştir.
Toplam ithalat bir önceki yıla göre yüzde 34,5 oranında artarak 2003
yılında 69,3 milyar ABD dolarına ulaşmış, Almanya yüzde 13,6 pay ile
birinci ülke konumunu korumuş, onu İtalya (yüzde 7,9), Rusya (yüzde
7,8), Fransa (yüzde 6) ve İngiltere (yüzde 5) izlemiştir. 2004 yılının
ilk yedi ayında yapılan ithalat ise, bir önceki yıla göre yüzde 45,1
artışla 53,8 milyar ABD doları olarak gerçekleşirken, Almanya yüzde
12 pay ile yine birincilik konumunu muhafaza etmiştir. Almanya'yı
Rusya (yüzde 7,7), İtalya (yüzde 6,7), Fransa (yüzde 6,3) ve ABD (yüzde
4,8) izlemiştir.
Ülke grupları itibarıyla 2003 yılında OECD ülkelerine yapılan ihracat,
yüzde 28,4 oranında artmış, toplam içindeki payı yüzde 64 olarak gerçekleşmiştir.
İkinci sıradaki AB ülkelerine yapılan ihracat bir önceki yıla göre
yüzde 31,9 oranında artmış, toplam ihracat içindeki payı yüzde 51,5'e
ulaşmıştır. İslam Konferansı Teşkilatı (İKT) üyesi ülkelere yapılan
ihracat bir önceki yıla göre yüzde 39,1 oranında artmıştır. Üçüncü
sırada yer alan İKT üyesi ülkelerin toplam ihracat içindeki payı ise
yüzde 15,3 olarak gerçekleşmiştir. Ülke grupları içinde Karadeniz
Ekonomik İşbirliği'ne (KEİ) yapılan ihracat bir önceki yıla göre yüzde
38,5 oranında artarak, toplam ihracatta yüzde 10,2 pay ile dördüncü
sırada yer almıştır.
2004 yılı ilk yedi ayında OECD ülkelerinin ihracattaki payı yüzde
64,7 olarak gerçekleşirken, bir önceki yılın aynı dönemine göre OECD
ülkelerine ihracat yüzde 31,1 oranında artmıştır. Bu dönemde AB ülkelerine
yapılan ihracat yüzde 24,1 oranında artmış, toplam ihracat içindeki
payı yüzde 51,7'e ulaşmıştır. Aynı dönemde İKT üyesi ülkelerin payı
yüzde 15,9 olarak gerçekleşirken, bir önceki yıla göre ihracat yüzde
39,9 oranında artmıştır. KEİ'ye yapılan ihracat bir önceki yıla göre
yüzde 36,5 oranında artarak, toplam ihracat içindeki payı yüzde 10'a
ulaşmıştır.
2003 yılı toplam ithalatında OECD ülkelerinin payı bir önceki yıla
göre yüzde 32 oranında artarak yüzde 62,8'e ulaşırken, AB ülkelerinin
payı yüzde 35 oranında artarak, yüzde 45,4'e ulaşmış ve ikinci sıradaki
yerini korumuştur. İKT üyesi ülkelerden yapılan ithalat bir önceki
yıla göre yüzde 23,7 oranında artmış ve toplam ithalat içindeki payı
yüzde 12,1'e ulaşmıştır. KEİ ülkelerinin payı ise bir önceki yıla
göre yüzde 39,6 oranında artarak yüzde 13,2'ye ulaşmıştır.
2004 yılı ilk yedi ayında OECD ülkelerinin ithalatta gerçekleşen payı
bir önceki yıla göre yüzde 45,8 oranında artarak, yüzde 57,9'a ulaşmıştır.
Aynı dönemde, AB ülkelerinin payı bir önceki yıla göre yüzde 46,7
oranında artarak, yüzde 44,1'e ulaşmıştır. İKT üyesi ülkelerin payı
bir önceki yıla göre yüzde 12,9 oranında artarak, yüzde 9,5'e ulaşmıştır.
KEİ'nin payı ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 59,7 oranında
artarak yüzde 13,2 olarak gerçekleşmiştir.
2003 yılında Malta ile imzalanan Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve
Korunması Anlaşması (YKTK) 2004 yılında yürürlüğe girmiştir.
Eximbank, 1992-2003 döneminde 1.252 milyon ABD doları ve Ocak-Eylül
2004 dönemi itibarıyla da 24 milyon ABD doları kredi kullandırmıştır.