V. BİLİM VE TEKNOLOJİ

a) Mevcut Durum

Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri Anketi 2002 yılı sonuçlarına göre Ar-Ge faaliyetlerine GSYİH'dan ayrılan pay binde 6,7 ve on bin işgücüne düşen tam zaman eşdeğer araştırmacı personel sayısı 13,6 olarak gerçekleşmiştir.

Bilim adamı ve araştırmacı sayısını artırmak ve stratejik konularda mükemmeliyet merkezleri oluşturmak amacıyla ileri araştırma ve eğitim programları ve bilim insanı yetiştirme projeleri yanında, belirli amaçlara yönelik ürün ve hizmet geliştirilmesini hedefleyen, çok ortaklı ve disiplinler arası niteliğe sahip yaygınlaştırılmış ulusal ve uluslar arası araştırma projeleri (YUUP) desteklenmeye devam edilmiştir.

Kamu, üniversite, sanayi işbirliğini geliştirici çalışmalara ve bu işbirliğini kullanarak kamu ve üniversitelerdeki bilgi birikiminin ekonomik ve toplumsal faydaya dönüştürülmesini sağlayan teknopark, yenilik merkezleri ve Ar-Ge Merkezlerinin faaliyetlerine ve geliştirilmelerine devam edilmiştir. Bu kapsamda Teknoloji Geliştirme Bölgeleri mevzuatına uygun olarak Ekim 2004 itibarıyla 16 adet teknoloji geliştirme bölgesi kurulmuştur.

Dünya Bankası destekli Teknoloji Geliştirme Projesi II kapsamında TÜBİTAK'a bağlı Marmara Araştırma Merkezi ve Ulusal Metroloji Enstitüsü alt yapılarının güçlendirilmesi çalışmalarının 2005 yılı sonunda tamamlanması öngörülmektedir.

Stratejik hedeflerin tespiti için uzun vadeli teknoloji öngörü çalışmalarına destek sağlamak amacıyla başlatılan ve TÜBİTAK eşgüdümünde sürdürülen VİZYON-2023 projesi kapsamında Teknoloji Öngörü Projesi sonuçlandırılmıştır. VİZYON-2023 Projesinin diğer alt bileşenleri olan Ulusal Teknolojik Yetenek ve Türk Araştırıcılar Envanteri Projelerinin 2004 yılı içinde ve Ulusal AR-GE Alt yapısı Projesinin 2005 yılında tamamlanmaları öngörülmektedir.

VİZYON-2023 çalışmasının nihai hale gelmesini takiben ve bu çalışmaya dayanarak 2005-2010 yıllarını kapsayan 5 yıllık bir Ulusal Bilim ve Teknoloji Politikaları Uygulama Planı TÜBİTAK tarafından hazırlanıp BTYK'ya sunulacaktır.

Tam katılım sağlanmış olan Avrupa Birliği bilimsel ve teknolojik gelişme alanındaki 6. çerçeve programı kapsamında desteklenmek üzere hazırlanan proje tekliflerinin nitelik ve niceliği yetersiz kalmıştır. Bu programdan daha fazla yararlanılabilmesi amacıyla daha çok sayıda ve daha nitelikli proje hazırlanması ihtiyacı sürmektedir. Bilim ve teknoloji alanında AB ile ilişkileri yürütmekte olan TÜBİTAK'ın bu konuda kurumsal kapasitesinin geliştirilmesi ve diğer kuruluşlarla daha sıkı işbirliği sağlaması ihtiyacı önem arzetmektedir.

Havacılık ve uzay alanındaki faaliyetlerin koordinasyonunu sağlayacak Ulusal Havacılık ve Uzay Teşkilatı kurulması ve Milli Uzay Politikası oluşturulması çalışmaları Hava Kuvvetleri Komutanlığı eşgüdümünde sürdürülmektedir.

Teknoloji transferi ile gerçekleşen ilk Türk gözetleme uydusu BİLSAT 27 Eylül 2003 tarihinde fırlatılmış olup, daha gelişmiş özelliklere sahip yeni bir gözlem uydusunun (RASAT) yapım çalışmaları 2004 yılında başlatılmıştır.

b) Amaçlar, İlkeler, Politikalar

Bilgi toplumu olma amacı doğrultusunda bilimsel ve teknolojik gelişmeler sağlayarak uluslar arası düzeyde rekabet gücü kazanmak esastır.
Ulusal Bilim ve Teknoloji Politikaları (2003-2023) Strateji Belgesi kalkınma planına uygun olarak hazırlanacaktır.

Ulusal Bilim ve Teknoloji Politikaları Uygulama Planı hazırlanacaktır.

Bilim insanı ve mesleki ve teknik ara eleman yetiştirilmesi, uzay ve savunma araştırmaları ile bilim parklarının oluşturulması projeleri öncelikli olarak desteklenecektir.

Üniversitelerin, enstitülerin ve araştırma kurumlarının pozitif bilimler ile sosyal ve kültürel alanda yapacakları bilimsel araştırma faaliyetleri, yenilikçi buluşları ve teknolojik gelişmeye sağladıkları katkılar desteklenecektir.

Ekonomik ve sosyal gelişme ile büyümeyi etkileyen bilimsel ve teknolojik araştırma düzeyinin yükseltilebilmesi için gerekli fiziki, beşeri ve hukuki alt yapı geliştirilecektir.

Ar-Ge faaliyetlerine ayrılan kaynaklar artırılacaktır.

Teknoloji talebi ve karşılanma yolları, teknoloji transferinin yönleri ve yükleri araştırılacak ve teknoloji ödemeler dengesi tablosu çıkarılması çalışmaları başlatılacaktır.

Ulusal yenilik sistemi tamamlanarak etkin çalışması sağlanacaktır.

Biyoteknoloji ve gen mühendisliği, bilgi ve iletişim teknolojileri, nanoteknoloji, yeni malzemeler, uzay bilim ve teknolojileri, nükleer teknoloji, savunma sanayi, deniz bilimleri teknolojileri ve yenilenebilir enerji teknolojileri gibi alanlardaki Ar-Ge faaliyetleri sürdürülecektir.

Üniversitelerin Ar-Ge faaliyetlerinde öncü olmaları dikkate alınarak, kamu-üniversite-özel kesim ortak Ar-Ge girişimleri özendirilecek ve desteklenecektir.

Off-Set anlaşmalarında ülkenin teknolojik yeteneğinin yükseltilmesi amacıyla gerekli düzenlemeler yapılacaktır.

Devlet satın alma politikası ülkenin bilim, teknoloji ve sanayi yeteneğini geliştirecek yönde olacak, ulusal savunma sanayiinin ihtiyaçlarının planlanması ve karşılanmasında ülkenin teknolojik yeteneğinden azami ölçüde yararlanılacaktır.

AB 6. Çerçeve Programından daha fazla yararlanmak amacıyla gerekli tedbirler alınacaktır.

c) Hukuki ve Kurumsal Düzenlemeler

Ulusal Biyogüvenlik Kurulunun oluşturulması çalışmaları sürdürülecektir.

Türkiye Metroloji Enstitüsünün kurulması ile ilgili hukuksal alt yapı hazırlık çalışmaları başlatılacaktır.

Ar-Ge mevzuatı günün şartlarına uygun hale getirilecektir.

TÜBİTAK Kuruluş Kanunu günün şartlarına göre yeniden düzenlenecektir.