BÖLGESEL GELİŞME HEDEF VE POLİTİKALARI

III. AVRUPA BİRLİĞİ BÖLGESEL PROGRAMLARI

a) Mevcut Durum

Başta AB Bölgesel Programları olmak üzere bölge planları ve programları kapsamındaki faaliyet ve projelerin uygulanmasının izlenmesi ve değerlendirilmesi amacıyla DPT Müsteşarlığı, Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü bünyesinde İzleme ve Değerlendirme Dairesi kurulmuştur.

AB Katılım Öncesi Fonlarından yararlanmak üzere yürütülen bölgesel kalkınma programlarında, belirlenen öncelik alanlarında hibe programı uygulamasıyla projeler desteklenmektedir. Bu çerçevede programların öncelik alanlarında belirlenecek şartlara uygun olarak hazırlanan projelerden yarışma usulüne göre seçilecek başarılı projeler hibeden yararlandırılmaktadır.

Katılım Ortaklığı Belgesi ve Ulusal Program kapsamındaki taahhütlerin gerçekleştirmesini desteklemek amacıyla, AB tarafından sağlanan katılım öncesi mali yardım çerçevesinde merkezde ve bölgelerde kurumsal kapasiteyi geliştirmeye yönelik eğitim faaliyetleri sürdürülmektedir.

Ön Ulusal Kalkınma Planı (ÖUKP) kapsamında tespit edilen 12 öncelikli Düzey 2 Bölgesinden 11 bölgede AB hibeleriyle desteklenen bölgesel kalkınma programları DPT Müsteşarlığı tarafından planlanmış ve Avrupa Komisyonu tarafından onaylanmıştır. TR 90 Düzey 2 Bölgesi (Artvin, Giresun, Gümüşhane, Ordu, Rize ve Trabzon) ile ilgili bölgesel kalkınma programı çalışmaları devam etmektedir.

Uygulaması başlatılan veya hazırlıkları devam eden sınır ötesi işbirliği programları ve bölgesel kalkınma programları toplam 43 ili kapsamaktadır. Bu programların toplam bütçesi; 232 milyon eurosu AB hibesi, 42,36 milyon eurosu Türkiye katkısı olmak üzere 274,36 milyon euroya ulaşmıştır.

AB ile mali işbirliği kapsamında MEDA fonu çerçevesinde desteklenen ve PHARE kurallarına göre uygulanması öngörülen Doğu Anadolu Kalkınma Programının Finansman Anlaşması 5 Ağustos 2003 tarihinde imzalanmış ve program uygulaması 2004 yılında başlamıştır. Bu kapsamda Van ilinde Program Koordinasyon Merkezi kurulmuş ve teknik yardım ekibiyle birlikte çalışmalara başlanmıştır.

TR82, TR83 ve TRA1 Bölgeleri Kalkınma Programı; Amasya, Bayburt, Çankırı, Çorum, Erzincan, Erzurum, Kastamonu, Samsun, Sinop ve Tokat olmak üzere toplam 10 ili kapsamaktadır. Söz konusu program, 2003 yılı Mali İşbirliği Programlaması çerçevesinde Avrupa Komisyonu ve Türk Hükümeti tarafından onaylanmıştır. 2004 yılı sonu itibarıyla teknik yardım ihalesinin sonuçlandırılması beklenmektedir.

Ağrı, Ardahan, Bingöl, Elazığ, Iğdır, Karaman, Kars, Kayseri, Konya, Malatya, Sivas, Tunceli, Yozgat illerini içeren ve 2005-2007 dönemini kapsayan TR72 , TR52, TRB1 ve TRA2 Bölgeleri Kalkınma Programının proje fişi Avrupa Komisyonu tarafından onaylanmıştır. Programın 2004 Yılı Mali Yardım Paketine ilişkin Finansman Zaptının imzalanmasını müteakip uygulamaya geçmesi beklenmektedir.

2004-2006 Türkiye-Bulgaristan Sınır Ötesi İşbirliği Programının stratejisi ile öncelik ve tedbirlerini içeren Ortak Programlama Belgesi hazırlıkları tamamlanmış olup, 31 Mart 2004 tarihinde düzenlenen Ortak İşbirliği Komitesi Toplantısında her iki ülke tarafından onaylanmıştır. Bu çerçevede 2004 Yılı Programına Edirne ilinde yer alan Ekmekçizade Kervansarayının Restorasyonu Projesi dahil edilmiştir. Bunun yanında, Ortak Küçük Projeler Fonu Hibe Programının uygulamasının 2004 yılı sonu itibarıyla gerçekleştirilmesi beklenmektedir.

Ülkemiz ile Yunanistan'ın sınır illeri arasında işbirliğini AB Katılım Öncesi Mali Yardımları ile desteklemek üzere Türkiye-Yunanistan Sınır Ötesi İşbirliği Programı (Interreg III/A) başlatılmıştır. Programın strateji ile öncelik ve tedbirlerini içeren Ortak Programlama Belgesi iki tarafın katılımıyla hazırlanmış ve Avrupa Komisyonu tarafından onaylanmıştır. Ortak Programlama Belgesinin ayrıntılarını içeren uygulama programının 2004 yılı sonu itibarıyla tamamlanması beklenmektedir. Programın öncelik alanları; sınır ötesi altyapı, ekonomik gelişme ve istihdam, yaşam kalitesi, çevre, kültür ve teknik yardımdır.

AB Katılım Öncesi Mali Yardımlarıyla desteklenen GAP Bölgesel Kalkınma Programı kapsamında Kültürel Mirasın Geliştirilmesi Projesi için teklife çağrı duyurusu 16 Mart 2004 tarihinde yapılmıştır. Bu kapsamda kamu, STK ve özel sektörden gelen 120 adet projenin değerlendirilmesine devam edilmektedir.

2003 yılı Mali İşbirliği Programlaması çerçevesinde DPT Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü'nün Kurumsal ve İdari Kapasitesinin Güçlendirilmesi adlı Eşleştirme Projesinin sözleşme hazırlık çalışmaları devam etmektedir.

b) Amaçlar, İlkeler ve Politikalar

Bitlis, Hakkari, Muş ve Van illerinde uygulanan Doğu Anadolu Kalkınma Programında öngörülen hibe programları ve ayni yardım destekleri ile altyapı projelerinin uygulaması başlatılacaktır. Programdan sağlanan destekle Yüzüncü Yıl Üniversitesi bünyesinde bölgesel kalkınma amaçlı bir enstitünün kurulması gerçekleştirilecektir.

Amasya, Bayburt, Çankırı, Çorum, Erzincan, Ezurum, Kastamonu, Samsun, Sinop ve Tokat illerini kapsayan TR82, TR83, TRA1 Bölgeleri Kalkınma Programı çerçevesinde yerel kalkınma girişimleri, KOBİ'ler ve küçük ölçekli altyapının desteklenmesi amaçlı hibe programları uygulamaya konulacaktır.

Ağrı, Ardahan, Bingöl, Elazığ, Iğdır, Karaman, Kars, Kayseri, Konya, Malatya, Sivas, Tunceli ve Yozgat illerini kapsayan TR72, TR52, TRBI, TRA2 Bölgeleri Kalkınma Programı kapsamında; tarım ve hayvancılık alanında ayni yardım desteklerinin verilmesi ile kırsal kalkınma, yerel kalkınma girişimleri, KOBİ ve küçük ölçekli altyapı projelerinin desteklenmesi için hibe programları uygulamaya konulacaktır. Bu çerçevede teknik yardım ekibinin belirlenmesi için hazırlıklar tamamlanacak ve ihale süreci başlatılacaktır.

Türkiye-Bulgaristan ve Türkiye-Yunanistan Sınır Ötesi İşbirliği Programları kapsamında proje uygulamalarına başlanacaktır. Edirne ilinde yer alan Ekmekçizade Kervansarayının Restorasyonu Projesi 2005 yılında uygulamaya konulacaktır.

TR90 Düzey 2 Bölgesel Kalkınma Programının (Artvin, Giresun, Gümüşhane, Ordu, Rize ve Trabzon) proje fişi hazırlık çalışmaları program döneminde tamamlanacaktır.

Bölgesel kalkınma programlarının bölgelerde uygulanması ve izlenmesini desteklemek üzere yerel proje uygulama kapasitesinin geliştirilmesi amacıyla hizmet birliklerinin kuruluş çalışmalarına devam edilecektir.

Bölgesel kalkınma program uygulamalarının izlenmesi ve takibi Düzey 2 Bölge merkezlerinde DPT'nin koordinasyonu ile kurulan Proje Uygulama/Koordinasyon birimleri ile işbirliği yapılarak sağlanacaktır. Gerektiğinde yerinde proje uygulamaları takip ve kontrol edilecektir.

Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak illerini kapsayan GAP Bölgesel Kalkınma Programı ile kültürel mirasın geliştirilmesi, kırsal kalkınma, küçük ve orta ölçekli girişimcileri destekleme bileşenleri kapsamında proje getiren sivil toplum kuruluşları, kamu kuruluşları ve yerel yönetimlere, hibe programdan destek sağlanacaktır.

GAP Bölgesel Kalkınma Programı kapsamında, AB ve UNDP'nin onayladığı, Kültürel Mirasın Geliştirilmesi Projesinin hibe programı uygulamasına 2004 yılı sonu itibarıyla başlanacaktır.

DPT Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğünün Kurumsal ve İdari Kapasitesinin Güçlendirilmesi Eşleştirme Projesi sözleşmesinin onaylanarak imzalanmasından sonra, proje uygulamasına 2004 yılı sonuna kadar başlanması beklenmektedir.