IX. ULAŞTIRMA

3. DENİZYOLU ULAŞTIRMASI

a) Mevcut Durum

2004 yılı sonunda, limanlarımızdaki yükleme-boşaltma faaliyetlerinin 207 milyon ton, konteyner trafiğinin 2,95 milyon TEU (Twenty Feet Equivalent Unit) seviyesinde gerçekleşmesi beklenmektedir.

Deniz ticaret filosunun tonajının kiralık gemiler hariç 7,7 milyon DWT olması ve filonun dış ticaret taşımalarından aldığı payın yüzde 30 olarak gerçekleşmesi beklenmektedir. Uluslararası RO-RO seferleri 23 gemi ile sürdürülmektedir. Çeşme-Brindisi ve İzmir-Venedik hattında, TDİ Genel Müdürlüğünün yanı sıra özel sektörün 4 adet feribotuyla yolcu ve araç taşımacılığı gerçekleştirilmektedir.

Büyük ölçekli liman projelerinin YİD yöntemi ile ihale edilmesi yönündeki girişimler büyük ölçüde başarıya ulaşamamıştır. İhaleyi kazanan firmalar özellikle vaziyet planları ve imar planları için gereken izinleri almakta zorlanmakta, projeler bu aşamada tıkanmaktadır. YİD ile gerçekleştirilecek liman projelerinde, ihaleyi yapmaya yetkili devlet kuruluşunun sözkonusu liman için öncelikle projeyi belirlemesi, gerekli izinleri alması ve bundan sonra ihaleye çıkması, bu projelerin istenen zaman dilimlerinde tamamlanması için bir çözüm yolu olarak görülmektedir.

Altyapısı 1999 yılında tamamlanan Çanakkale Limanı Üst Yapı Tesisleri Projesinin YİD ile ihalesi sonuçlandırılmış, 2004 yılında yapımına başlanmıştır. Güllük İskelesinin YİD ile ihalesi ise onaylanma aşamasındadır.

Bakım-onarım amaçlı projelerden Karadeniz'deki doğal afetten zarar gören Trabzon Limanının ana mendirek onarımı tamamlanmış, Giresun Limanının ana mendirek onarımına ise devam edilerek büyük ölçüde fiziki gerçekleşme tamamlanmıştır. Boğazlardaki gemi trafiğini düzenleyen Türk Boğazları Gemi Trafik Kontrol Sistemi Projesi işletmeye alınmıştır.

PSO Katılım Öncesi Program kapsamında TCDD tarafından işletilen İzmir Limanının idari ve kurumsal yapısını iyileştirmek ve AB ile IMO (International Maritime Organization) düzenlemelerine uyum sağlamak için gerekli değişiklikleri yapmak üzere başlatılan çalışma tamamlanmıştır. Ayrıca, deniz güvenliğinin iyileştirilmesi konusunda AB fonları ile başlatılan proje devam etmektedir.

2005 yılı sonunda, deniz ticaret filosu tonajının 8,8 milyon DWT'ye, limanlardaki yükleme-boşaltma faaliyetlerinin 228 milyon tona ve konteyner trafiğinin de 3,5 milyon TEU'ya ulaşması beklenmektedir.

2005 yılında Türk Boğazları Gemi Trafik Kontrol Sistemi Projesinin ilave Trafik Gözetleme İstasyonlarının inşaatının ihale edilmesi ve Haydarpaşa, İzmir ve Mersin Limanlarının elleçleme kapasitelerini artıracak olan Liman Tesis Teçhizatı ve Modernizasyonu (III) Projesinin tamamlanması beklenmektedir.

2005 yılında, Türk ticaret filosunun gençleştirilerek yenilenmesi ve büyümesi, Türk bayraklı gemilerin taşımalardan daha fazla pay alması beklenmektedir.

b) Amaçlar, İlkeler ve Politikalar

Denizyolu güvenliği güçlendirilerek Türk bandırasının kara listeden çıkarılması ile Türk bandırasından kaçış önlenecektir.

Deniz Ticaret Filosunun Geliştirilmesine yönelik mevzuat, Türk ticaret filosunu gençleştirecek ve yenileyecek şekilde etkin olarak uygulanacaktır.

Liman gelişim kararlarının sağlıklı bilgi ve verilere dayandırılmasını sağlamak üzere, yeni liman yapım kararları 2000 yılında tamamlanmış olan Limanlar Master Planı çalışmaları çerçevesinde alınacak ve bu çalışmanın sonuçları uygulamaya konulacaktır.

Ulusal denizyolu mevzuatımızın AB müktesebatına uyumunun sağlanması için gerekli düzenlemeler yapılmaya devam edilecek, öncelikle bayrak devleti kontrollerine önem verilecektir.

Limanlarımızın, AB ve diğer uluslar arası limancılık stratejileri ile uyumlu bir işletme politikası izlenerek, mevzuat ve teknolojik gelişmelere uygun ve bölgesel limanlarla rekabete dayalı çağdaş işletmecilik anlayışı içerisinde çalıştırılması esastır. Limanların özelleştirme stratejileri değerlendirilirken, ülkenin dış ticaret ve ekonomi politikasına etkileri ile limanların stratejik önemi dikkate alınacaktır.

c) Hukuki ve Kurumsal Düzenlemeler

Liman işletmeciliğinin otonom bir yapıya kavuşturulması suretiyle uluslar arası rekabete hazır hale getirilmesi için gerekli idari ve hukuki düzenleme çalışmalarına devam edilecektir. PSO kapsamında Hollanda teknik yardımı ile TCDD için gerçekleştirilen çalışma sonucu bu kapsamda değerlendirilecektir.