II. MAKROEKONOMİK GELİŞMELER VE PROJEKSİYONLAR
2. EKONOMİNİN GENEL DENGESİ
2003 yılında toplam yurt içi talep reel olarak yüzde 8,7 oranında
artarken, dış dengenin GSMH büyümesine katkısının negatif 2,7 puan
olması sonucunda GSMH yüzde 5,9 oranında artmıştır. 2003 yılındaki
yurt içi talep artışı özel sektör yatırım ve tüketim harcamalarındaki
artıştan kaynaklanmıştır.
2004 yılının ilk yarısında toplam yurt içi talep yüzde 20,2 oranında
artmıştır. Söz konusu artış önemli ölçüde özel kesim yatırım ve tüketim
harcamalarından kaynaklanmıştır. 2004 yılının aynı döneminde özel
sabit sermaye yatırımları, özel makine-teçhizat yatırımlarındaki yüzde
94,1 oranındaki yüksek oranlı artışın etkisiyle yüzde 65,1 oranında
artarken, özel tüketimdeki artış yüzde 13,5 seviyesinde gerçekleşmiştir.
2004 yılının ilk yarısında yurt içi talepte gözlenen bu hızlı artış
eğiliminin yılın ikinci yarısında bir miktar yavaşlayacağı beklentisiyle
yılın tamamında toplam yurt içi talebin yüzde 12,4 oranında artacağı
tahmin edilmektedir. 2004 yılında net mal ve hizmet ihracatındaki
açığının artması sonucunda, dış dengenin GSMH büyümesine katkısının
negatif 2,6 puan olması ve bunun sonucunda GSMH büyümesinin yüzde
10 seviyesinde gerçekleşmesi beklenmektedir.
2004 yılının tamamında özel tüketimin yüzde 8,9, kamu tüketiminin
ise yüzde 2,2 oranında artması sonucunda toplam tüketimin yüzde 7,9
oranında artacağı tahmin edilmektedir. 2004 yılında özel sabit sermaye
yatırımlarının yüzde 41,5 oranında artması beklenirken, kamu sabit
sermaye yatırımlarındaki artışın yüzde 3,1 olacağı beklenmektedir.
Böylece, 2004 yılında toplam sabit sermaye yatırımlarındaki artışın
yüzde 29,3 seviyesinde gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. 2004 yılında
stok değişiminin GSMH büyümesine katkısının ise 1,4 puan olması beklenmektedir.
2004 yılında kamu harcanabilir gelirinin GSMH'ya oranının, 2003 yılına
göre 3,1 puan artarak yüzde 10'a yükseleceği tahmin edilmektedir.
Söz konusu gelişmede, vergi gelirlerindeki artış ile faiz ödemelerindeki
düşüş belirleyici olacaktır.
2003 yılında cari fiyatlarla yüzde 19,3 seviyesinde gerçekleşen toplam
yurt içi tasarrufların GSMH içindeki payının, 2004 yılında yüzde 22,1'e
yükselmesi beklenmektedir. Bu gelişmede, kamu harcanabilir gelirinin
GSMH içindeki payının artması ve kamu tüketiminin payının düşmesi
sonucu kamu tasarruf açığının azalması belirleyici olacaktır.
TABLO: II. 5 - Ekonominin Genel
Dengesi
| |
|
(Cari
Fiyatlarla, Trilyon TL)
|
(GSMH
İçindeki Paylar)
|
| |
|
2003
|
2004
(1)
|
2005
(2)
|
2003
|
2004
(1)
|
2005
(2)
|
|
I.
|
1. GAYRİ SAFİ
MİLLİ HASILA
|
356 681
|
424 129
|
480 963
|
100,0
|
100,0
|
100,0
|
| |
2. Dış Kaynak
|
14 920
|
22 828
|
19 236
|
4,2
|
5,4
|
4,0
|
| |
3. Toplam Kaynaklar
|
371 601
|
446 957
|
500 199
|
104,2
|
105,4
|
104,0
|
| |
4. Toplam Yatırımlar
|
83 680
|
116 534
|
131 837
|
23,5
|
27,5
|
27,4
|
| |
5. Sabit Sermaye
Yatırımı
|
57 423
|
81 340
|
96 964
|
16,1
|
19,2
|
20,2
|
| |
5.1 Kamu
|
17 615
|
20 028
|
25 437
|
4,9
|
4,7
|
5,3
|
| |
5.2 Özel
|
39 808
|
61 312
|
71 527
|
11,2
|
14,5
|
14,9
|
| |
6. Stok Değişmesi
|
26 257
|
35 194
|
34 873
|
7,4
|
8,3
|
7,3
|
| |
6.1 Kamu
|
-576
|
169
|
-611
|
-0,2
|
0,0
|
-0,1
|
| |
6.2 Özel
|
26 833
|
35 025
|
35 484
|
7,5
|
8,3
|
7,4
|
| |
7. Toplam Tüketim
|
287 921
|
330 423
|
368 362
|
80,7
|
77,9
|
76,6
|
|
II.
|
8. KAMU HARCANABİLİR
GELİRİ
|
24 734
|
42 505
|
60 002
|
6,9
|
10,0
|
12,5
|
| |
9. Kamu Tüketimi
|
43 694
|
50 605
|
56 684
|
12,3
|
11,9
|
11,8
|
| |
10. Kamu Tasarrufu
|
-18 960
|
-8 100
|
3 318
|
-5,3
|
-1,9
|
0,7
|
| |
11. Kamu Yatırımı
|
17 039
|
20 197
|
24 825
|
4,8
|
4,8
|
5,2
|
| |
12. Kamu (Tas.-Yat.) Farkı
|
-36 000
|
-28 297
|
-21 507
|
-10,1
|
-6,7
|
-4,5
|
|
III.
|
13. ÖZEL HARCANABİLİR GELİR
|
331 947
|
381 624
|
420 961
|
93,1
|
90,0
|
87,5
|
| |
14. Özel Tüketim
|
244 226
|
279 817
|
311 678
|
68,5
|
66,0
|
64,8
|
| |
15. Özel Tasarruf
|
87 721
|
101 806
|
109 283
|
24,6
|
24,0
|
22,7
|
| |
16. Özel Yatırım
|
66 641
|
96 337
|
107 011
|
18,7
|
22,7
|
22,2
|
| |
17. Özel (Tas.-Yat.) Farkı
|
21 080
|
5 469
|
2 271
|
5,9
|
1,3
|
0,5
|
| |
18. Özel Tasarruf Oranı
|
26,4
|
26,7
|
26,0
|
-
|
-
|
-
|
| |
19. Toplam Yurt içi Tasarruflar
|
68 760
|
93 706
|
112 601
|
19,3
|
22,1
|
23,4
|
| |
20. S.Ser. Yatırımı/GSMH
|
16,1
|
19,2
|
20,2
|
-
|
-
|
-
|
| |
21. Yurt içi Tasarruf/GSMH
|
19,3
|
22,1
|
23,4
|
-
|
-
|
-
|
Kaynak: DPT
(1) Gerçekleşme tahmini
(2) Program
TABLO: II. 6- Ekonominin Genel Dengesi
| |
|
(1998 Yılı Fiyatlarıyla, Trilyon TL)
|
(Yüzde Değişme)
|
| |
|
2003
|
2004
(2)
|
2005
(3)
|
2003
|
2004
(2)
|
2005
(3)
|
|
I.
|
1. GAYRİ SAFİ MİLLİ HASILA
|
55 251
|
60 776
|
63 815
|
5,9
|
10,0
|
5,0
|
| |
2. Dış Kaynak (1)
|
734
|
2 148
|
1 005
|
-2,7
|
-2,6
|
1,9
|
| |
3. Toplam Kaynaklar
|
55 985
|
62 924
|
64 820
|
8,7
|
12,4
|
3,0
|
| |
4. Toplam Yatırımlar
|
13 184
|
16 744
|
17 567
|
23,3
|
27,0
|
4,9
|
| |
5. Sabit Sermaye Yatırımı
|
9 465
|
12 240
|
13 521
|
10,7
|
29,3
|
10,5
|
| |
5.1 Kamu
|
3 009
|
3 103
|
3 649
|
-6,6
|
3,1
|
17,6
|
| |
5.2 Özel
|
6 456
|
9 138
|
9 872
|
21,2
|
41,5
|
8,0
|
| |
6. Stok Değişmesi (1)
|
3 719
|
4 503
|
4 045
|
3,0
|
1,4
|
-0,8
|
| |
6.1 Kamu
|
-82
|
22
|
-71
|
-0,1
|
0,2
|
-0,2
|
| |
6.2 Özel
|
3 801
|
4 482
|
4 116
|
3,1
|
1,2
|
-0,6
|
| |
7. Toplam Tüketim
|
42 801
|
46 181
|
47 253
|
4,9
|
7,9
|
2,3
|
|
II.
|
8. KAMU HARCANABİLİR GELİRİ
|
3 831
|
6 091
|
7 961
|
14,5
|
59,0
|
30,7
|
| |
9. Kamu Tüketimi
|
6 370
|
6 509
|
6 574
|
-1,3
|
2,2
|
1,0
|
| |
10. Kamu
Tasarruf
|
-2 539
|
-418
|
1 387
|
-
|
-
|
-
|
| |
11. Kamu
Yatırım
|
2 927
|
3 124
|
3 578
|
-8,7
|
6,7
|
14,5
|
| |
12. Kamu
Tasarruf Yatırım Farkı
|
-5 466
|
-3 543
|
-2 191
|
-
|
-
|
-
|
|
III.
|
13. ÖZEL
HARCANABİLİR GELİR
|
51 419
|
54 685
|
55 854
|
5,3
|
6,4
|
2,1
|
| |
14. Özel
Tüketim
|
36 431
|
39 672
|
40 680
|
6,1
|
8,9
|
2,5
|
| |
15. Özel
Tasarruf
|
14 989
|
15 013
|
15 174
|
3,4
|
0,2
|
1,1
|
| |
16. Özel
Yatırım
|
10 257
|
13 619
|
13 989
|
37,0
|
32,8
|
2,7
|
| |
17. Özel
Tasarruf Yatırım Farkı
|
4 732
|
1 394
|
1 185
|
-
|
-
|
-
|
| |
18. Özel
Tasarruf Oranı
|
29,2
|
27,5
|
27,2
|
-
|
-
|
-
|
| |
19. Toplam
Yurt içi Tasarruflar
|
12 450
|
14 595
|
16 561
|
9,3
|
17,2
|
13,5
|
| |
20. S.Sermaye
Yatırımı/GSMH
|
17,1
|
20,1
|
21,2
|
-
|
-
|
-
|
| |
21. Yurt
içi Tasarruflar/GSMH
|
22,5
|
24,0
|
26,0
|
-
|
-
|
-
|
Kaynak: DPT
(1) Yüzde değişimleri GSMH büyümesine katkıları göstermektedir.
(2) Gerçekleşme tahmini
(3)Program
2005 yılında toplam yurt içi talebin yüzde 3 oranında artması ve
dış dengenin GSMH büyümesine katkısının 1,9 puan olması sonucunda
GSMH'nın yüzde 5 oranında artması beklenmektedir.
2005 yılında kamu sabit sermaye yatırımlarındaki yüzde 17,6 oranındaki
artışın neticesinde kamu kesiminin büyümeye olan katkısının önceki
yıllara göre önemli ölçüde artacağı tahmin edilmektedir. 2005 yılında
özel sabit sermaye yatırımlarının yüzde 8, özel tüketim harcamalarının
ise yüzde 2,5 oranında artması öngörülmektedir.
Bu gelişmeler neticesinde 2005 yılında, toplam sabit sermaye yatırımlarındaki
artış hızının yüzde 10,5 olması ve cari fiyatlarla toplam sabit sermaye
yatırımlarının GSMH içindeki payının bir önceki yıla göre 1 puan artarak
yüzde 20,2'ye yükselmesi beklenmektedir.
2005 yılında kamu harcanabilir gelirinin GSMH'ya oranındaki artışın
devam etmesi ve mali disiplinin sürdürülmesi sonucunda uzun yıllardan
sonra kamu tasarrufunun pozitife geçmesi beklenmektedir.
TABLO: II. 7- Kaynaklar Harcamalar
Dengesi
| |
|
2003
|
2004(2)
|
2005(3)
|
2003
|
2004(2)
|
2005(3)
|
|
(Cari Fiyatlarla, Trilyon TL)
|
(GSMH
İçindeki Paylar)
|
|
1.
|
GAYRİ SAFİ MİLLİ HASILA
|
356 681
|
424 129
|
480 963
|
100,0
|
100,0
|
100,0
|
|
2.
|
DIŞ KAYNAK
|
14 920
|
22 828
|
19 236
|
4,2
|
5,4
|
4,0
|
|
3.
|
TOPLAM KAYNAKLAR
|
371 601
|
446 957
|
500 199
|
104,2
|
105,4
|
104,0
|
|
4.
|
SABİT SERMAYE YATIRIMI
|
57 423
|
81 340
|
96 964
|
16,1
|
19,2
|
20,2
|
| |
-Kamu
|
17 615
|
20 028
|
25 437
|
4,9
|
4,7
|
5,3
|
| |
-Özel
|
39 808
|
61 312
|
71 527
|
11,2
|
14,5
|
14,9
|
|
5.
|
STOK DEĞİŞMESİ
|
26 257
|
35 194
|
34 873
|
7,4
|
8,3
|
7,3
|
| |
-Kamu
|
-576
|
169
|
-611
|
-0,2
|
0,0
|
-0,1
|
| |
-Özel
|
26 833
|
35 025
|
35 484
|
7,5
|
8,3
|
7,4
|
|
6.
|
TOPLAM YATIRIMLAR
|
83 680
|
116 534
|
131 837
|
23,5
|
27,5
|
27,4
|
| |
-Kamu
|
17 039
|
20 197
|
24 825
|
4,8
|
4,8
|
5,2
|
| |
-Özel
|
66 641
|
96 337
|
107 011
|
18,7
|
22,7
|
22,2
|
|
7.
|
TOPLAM TÜKETİM
|
287 921
|
330 423
|
368 362
|
80,7
|
77,9
|
76,6
|
| |
-Kamu
|
43 694
|
50 605
|
56 684
|
12,3
|
11,9
|
11,8
|
| |
-Özel
|
244 226
|
279 817
|
311 678
|
68,5
|
66,0
|
64,8
|
| |
|
(1998 Yılı Fiyatlarıyla, Trilyon
TL)
|
(Yüzde Değişme)
|
|
1.
|
GAYRİ
SAFİ MİLLİ HASILA
|
55 251
|
60 776
|
63 815
|
5,9
|
10,0
|
5,0
|
|
2.
|
DIŞ KAYNAK
(1)
|
734
|
2 148
|
1 005
|
-2,7
|
-2,6
|
1,9
|
|
3.
|
TOPLAM
KAYNAKLAR
|
55 985
|
62 924
|
64 820
|
8,7
|
12,4
|
3,0
|
|
4.
|
SABİT
SERMAYE YATIRIMI
|
9 465
|
12 240
|
13 521
|
10,7
|
29,3
|
10,5
|
| |
-Kamu
|
3 009
|
3 103
|
3 649
|
-6,6
|
3,1
|
17,6
|
| |
-Özel
|
6 456
|
9 138
|
9 872
|
21,2
|
41,5
|
8,0
|
|
5.
|
STOK
DEĞİŞMESİ (1)
|
3 719
|
4 503
|
4 045
|
3,0
|
1,4
|
-0,8
|
| |
-Kamu
|
-82
|
22
|
-71
|
-0,1
|
0,2
|
-0,2
|
| |
-Özel
|
3 801
|
4 482
|
4 116
|
3,1
|
1,2
|
-0,6
|
|
6.
|
TOPLAM
YATIRIMLAR
|
13 184
|
16 744
|
17 567
|
23,3
|
27,0
|
4,9
|
| |
-Kamu
|
2 927
|
3 124
|
3 578
|
-8,7
|
6,7
|
14,5
|
| |
-Özel
|
10 257
|
13 619
|
13 989
|
37,0
|
32,8
|
2,7
|
|
7.
|
TOPLAM
TÜKETİM
|
42 801
|
46 181
|
47 253
|
4,9
|
7,9
|
2,3
|
| |
-Kamu
|
6 370
|
6 509
|
6 574
|
-1,3
|
2,2
|
1,0
|
| |
-Özel
|
36 431
|
39 672
|
40 680
|
6,1
|
8,9
|
2,5
|
Kaynak: DPT
(1)Yüzde değişmeleri GSMH büyümesine katkılarını göstermektedir.
(2)Gerçekleşme tahmini
(3)Program
|