I. İNSAN KAYNAKLARININ GELİŞTİRİLMESİ

5. GENÇLİK, BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR

A. GENÇLİK

a) Mevcut Durum

Türkiye'nin dinamik gücü olarak büyük değer taşıyan 19-24 yaş grubu genç nüfusunun 2004 yılında yaklaşık 8 milyon, ülke nüfusu içerisindeki payının ise yüzde 11,2 olduğu tahmin edilmektedir

Gençlik derneklerinin Ulusal Gençlik Konseyi oluşturması yönündeki çalışmalar devam etmektedir. Böylece tüm gençlik teşkilatları bir çatı altında toplanarak dünya ve Avrupa gençlik organizasyonları ile organik bağlantıları sağlanmış olacaktır.
Japon Hükümeti ile 2005 yılından başlamak üzere 5 yıllık gençlik davet programı protokolü imzalanmıştır.

UNDP'den sağlanan kaynaklarla başlatılan Bölgesel Kalkınmanın Güçlendirilmesi ve Sosyo Ekonomik Projesi kapsamında GAP illerindeki gençlere yönelik iki adet proje devam etmektedir.

2003-2004 öğretim yılında YURTKUR tarafından 202 öğrenci yurdunda toplam 191.061 öğrenciye, diğer kurum ve üniversiteler tarafından işletilen 51 yurtta ise 37.360 öğrenciye barınma hizmeti verilmiştir. 2004-2005 öğretim yılında yurtlara müracaat eden öğrenci sayısı 173.427 olmuş, bunların 73.426'sına yurt tahsisi yapılabilmiştir.

2003-2004 öğretim yılında yüksek öğrenim öğrencilerinden 161.367'sine öğrenim kredisi, 135.661'ine katkı kredisi ve 54.728'ine karşılıksız öğrenim bursu verilmiştir.

Türk Cumhuriyetleri ve topluluklarından ülkemize gelen 3.824 öğrenciye ücretsiz eğitim ve barınma hizmeti verilmiştir.

2003 yılında 21.147 bin olan toplam sivil istihdam içindeki 15-24 yaş grubu genç sayısı 3.777 bin olmuştur. 2004 yılı Temmuz ayı itibarıyla; iş bulmak için İŞKUR'a müracaat eden 316.791 kişinin 85.207'sini 15-24 yaş grubu genç nüfus oluşturmuştur. İşe yerleştirilen 48.535 kişinin ancak 8.834'ünü gençler oluşturmaktadır.

Milli Eğitim Bakanlığınca 2003-2004 öğretim yılında 292 çıraklık eğitim merkezinde 113 meslek dalında 2.501 aday çırak, 119.996 çırak ve 73.413 kalfa olmak üzere toplam 195.910 kişiye eğitim-öğretim hizmeti verilmiştir.

2004 yılında Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce; gençlerin serbest zamanlarının değerlendirilmesi, birbirleriyle tanışma, kaynaşma ve dinlenmelerini sağlamak amacıyla 115 gençlik merkezine 26.689 gencin katılımı sağlanmıştır. Gençlere tatil imkanı sunmak amacıyla açılan 28 gençlik kampı aracılığıyla 5.598 gence hizmet götürülmüştür. Ayrıca, 36 ildeki toplumsal kalkınmada ulusal gençlik kamplarına 6.367 genç katılmıştır.

b) Amaçlar, İlkeler ve Politikalar

Sorumluluk duygusu gelişmiş, yeni fikirlere açık, kültürel değerlerimizi benimsemiş, ülkenin hedef ve imkanlarını bilen, araştırıcı, demokratik tavırlar gösterebilen, kendi kişiliklerini geliştirirken topluma ve kalkınma sürecine katkıda bulunan özgüvenli bir gençlik yetiştirilmesi temel amaçtır.

Gençlere sunulacak hizmetlerin kalitesinin artırılması çalışmalarında fırsat eşitliği ilkesi gözetilecek, kişilik, düşünce ve beden yönünden sağlıklı gelişmelerini sağlayacak okul içi ve dışı düşünce, kültür, sanat ve spor gibi faaliyetler teşvik edilecektir.

Gençlerin ekonomik, sosyal ve siyasi hayata katılımı teşvik edilecektir.

Gençleri zararlı alışkanlıklardan koruyucu ve caydırıcı tedbirlerin alınması ile suça itilme ortamları yaratan unsurları yok edici çalışmalar için kuruluşlar arası işbirliği geliştirilerek bu konuda faaliyet planları hazırlama ve araştırma çalışmaları hızlandırılacak; özellikle madde bağımlılığı, AIDS ve benzeri hastalıklar konusunda bilgilendirme çalışmalarına devam edilecektir.

Mahalli idarelerin gençlere yönelik sanat, spor, okuma ve araştırma alışkanlığı kazandırıcı programlar hazırlamaları, gençlik merkezlerinin yurt genelinde yaygınlaştırılması çalışmalarına katkı sağlamaları teşvik edilecektir.

Yurt dışında yaşayan Türk gençlerinin milli kültüre bağlılığını korumak ve geliştirmek, Türkiye Cumhuriyeti ile olan ilişkilerini kuvvetlendirmek amacıyla yurt içindeki gençlerimizle kaynaştırıcı ve bütünleştirici sosyal ve kültürel faaliyetlere önem verilecektir.

B. BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR

a) Mevcut Durum

Türkiye genelinde, 2004 yılı Temmuz ayı itibarıyla Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün (GSGM) verilerine göre 124.783'ü kadın, 370.711'i erkek olmak üzere toplam 495.494 lisanslı sporcu bulunmaktadır. Faal sporcu sayısı ise 33.311'i kadın, 86.005'i erkek olmak üzere toplam 119.316'dır.

2004 yılında yapılan yasal düzenlemelerle idari ve mali yönden özerk federasyonların kurulması amaçlanmış, katılımcılık ilkesi güçlendirilmiş, sponsorluk yapılabilecek spor hizmet ve faaliyetlerinin kapsamı genişletilmiştir.

Yerleşim alanlarıyla iç içe spor tesislerinin eksikliği, spor teşkilat yapısı ve sporun bir yaşam biçimi ve eğitim aracı olduğu bilincinin yeterince geliştirilememesi nedenleriyle ülkemizde sportif faaliyetler bireysel düzeyde ve geleneksel branşlarla sınırlı kalmış, geniş kitlelere yaygınlaştırılamamıştır.

Ülkemizde, öğretim kurumlarında beden eğitimi ve spor etkinlikleri müfredat, spor altyapısı ve uzmanların istihdamındaki yetersizlikler nedeniyle istenilen düzeye ulaşamamıştır. Mevcut spor tesisleri özellikle ışıklandırma sistemlerinin olmaması, modernizasyon gereksinimleri ve işletmecilikte görülen aksaklıklardan dolayı tam kapasiteyle kullanılamamaktadır. Ayrıca, spor tesislerinin kullanımı ve işletilmesi konusunda GSGM, üniversiteler, orta öğretim kurumları, mahalli idareler ve spor kulüpleri arasındaki koordinasyon eksikliği devam etmektedir.
Sporcu istatistiklerinin uluslar arası standartlara uygun olarak gerçekleştirilmesi ve sporcu sağlığı ve sosyal güvenliği konusunda yasal boşlukların giderilerek, etkin denetimin sağlanması ve profesyonel antrenör eğitimi ihtiyacı devam etmektedir.

2004 yılında Spor Müsabakalarında Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun yürürlüğe girmiştir.

2005 yılının Ağustos ayında, İzmir'de düzenlenecek olan 23. Dünya Üniversiteler Yaz Spor Oyunlarının organizasyonu için İzmir Oyunlar Köyünün projesi hazırlanmıştır. İzmir ve Manisa'da oyunlarda kullanılacak spor tesislerinin modernizasyon işleri yapılmıştır.

b) Amaçlar, İlkeler ve Politikalar

Beden eğitimi ve sporun bir eğitim ve sağlık aracı olarak, yaşam boyu spor anlayışı ile bütün nüfus gruplarına rahatlıkla ulaşabilecekleri bir hizmet alt yapısı ile temini esastır.

Spor tesislerinin yapımı, işletilmesi, spor faaliyetleri, spor elemanlarının hizmet içi eğitimlerinin; spor kulüpleri, bunların oluşturduğu federasyonlar ile özel teşebbüs ve sivil toplum kuruluşları tarafından yapılması özendirilecektir.

Sporcuların sosyal güvenlik sorunları giderilecek, spor hekimliği uygulamaları yaygınlaştırılacak, profesyonel antrenör yetiştirilmesi için uygulamalar yeterli seviyeye getirilecektir.

Yerleşim merkezlerinde çok amaçlı açık spor tesislerinin yaygınlaştırılması sağlanacaktır.
Okulların spor alt yapıları geliştirilecek; yeni kurulan okullar ise spor alt yapıları dikkate alınarak planlanacaktır.

Spor alanında uluslararası standartlara uygun olarak veri tabanı oluşturulacaktır.

c) Hukuki ve Kurumsal Düzenlemeler

GSGM denetleme, yönlendirme, teşvik etme ilkeleri çerçevesinde yeniden yapılandırılacak; sponsorluk yasasının yürürlüğe girmesiyle federasyon ve spor kulüplerinin idari ve mali açıdan tam bağımsız olabilmelerine ilişkin düzenlemede ortaya çıkan yasal boşluklar giderilecektir.

Spor tesislerinin halka açılarak etkin kullanımı için gerekli mevzuat düzenlemeleri yapılacaktır.