XII. KENTSEL VE KIRSAL ALT YAPI

6. HARİTA, TAPU KADASTRO, COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE UZAKTAN    ALGILAMA SİSTEMLERİ

a) Mevcut Durum

Ülke düzeyinde yapılması gereken 500 bin km²'lik alanın 2004 yılı itibarıyla yüzde 98'inin 1/5000 ölçekli harita yapımı tamamlanmıştır. Genellikle meskun alan alt yapı hizmetlerinde kullanılan 1/1000 ölçekli harita yapımında önemli bir darboğaz bulunmamaktadır. Mevcut ve yeni oluşan meskun alan alt yapı ihtiyacına yönelik yeni ve revize harita talepleri ise sayısal harita yapımı yöntemiyle yıllık yatırım ödenek tahsisleri içerisinde karşılanmaya çalışılmaktadır.

Harita, tapu ve kadastro hizmetlerinde otomasyona geçme çalışmaları, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinin mali imkanları çerçevesinde başlatılmış olan TAKBİS projesi kapsamında sürdürülmektedir. Pilot bölge seçilen Ankara'da envanter tespitine ilişkin analiz ve tasarım çalışmaları tamamlanmış, Çankaya (Ankara) Birinci Tapu Sicil Müdürlüğü sorumluluk alanına giren ve 8.500 parselden oluşan 154 kadastro paftası ve bununla bağlantılı olan 52.000 taşınmaz mal ve 132.000 malik bilgisi, TAKBİS veri modeline uygun olarak sayısallaştırılmış, kontrolleri yapılarak sisteme entegre edilmeye hazır hale getirilmiştir. TAKBİS projesinde görev alacak olan yönetici ve uzmanlara proje ve sistem yönetimi, coğrafi bilgi sistemi ve yazılım geliştirme eğitimleri verilmiştir. Uygulama yazılımları devam etmektedir. Otomasyona geçme çalışmalarına ülke düzeyindeki 1003 Tapu Sicil Müdürlüğünün 775'inde devam edilmektedir.

Ülke düzeyinde yapılması gereken ilk tesis kadastrosu, bugüne kadar tescil dışı olan alanların ekonomik değer kazanması nedeniyle yeniden yapılan envanter çalışmaları sonucunda 540.000 km² olarak belirlenmiştir. 2004 yılı sonu itibarıyla birim bazında Türkiye kadastrosu % 70'i oranında tamamlanmış olmakla birlikte önceden yapılan kadastro paftalarından önemli bir bölümünün güncelliğini yitirmiş olması, kadastro yapımında önemli bir yeri olan bilirkişi heyetinin zamanında oluşturulamaması ve yeterli gündelik ödenememesi nedeni ile özellik arz eden bazı bölgelerde çalışacak eleman temininde karşılaşılan güçlükler, teknolojik imkanlardan yeterince yararlanamama gibi faktörler kadastro yapımını olumsuz yönde etkilemektedir. Kadastro yapımında kullanılmak üzere Dünya Bankasından sağlanan kredi ile 2005 yılından itibaren önemli gelişmenin sağlanması beklenmektedir.

Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) teknolojisi ülkemizde kamu kesimi ve özel kesimde değişik amaçlarla kullanılmaya başlanmıştır. Ancak, bu çalışmalar birbirinden bağımsız yürütülmekte olduğundan kurum ve kuruluşlar arası koordinasyon eksikliği bulunmaktadır. Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemine e-Dönüşüm Türkiye Projesinde Kısa Dönem Eylem Planı olarak yer verilmiştir.

Harita, tapu ve kadastro hizmetlerinde uzaktan algılama yönteminden yararlanma çalışmaları, kamu kesimi ve özel kesimde giderek artmaktadır. 1997 yılında gerçekleştirilen modernizasyon projesi kapsamında Harita Genel Komutanlığının ve bazı üniversitelerin yer kontrol istasyonları kurma çalışmaları sonucunda istenen zaman ve formda uzaktan algılama yöntemiyle birçok alanda güncel ve güvenilir veriler elde edilmeye başlanmıştır.

2005 yılında Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce ; 12.000 km² alanda 1/5000 ölçekli standart topografik kadastral harita yapımı, 21.000 km²'lik alanın kadastrosu, 75 km²'lik alanın kadastro paftasının yenilenmesi, 350.000 adet değişiklik işlemi, 1000 parsel afet kadastrosu ve 60.000 parsel imar affı ile 30.000 hektar mera aplikasyonu işleminin yapılması hedeflenmektedir.

Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemini (TUCBS) oluşturma çalışmaları ile harita, tapu ve kadastro hizmetlerinde, uzaktan algılama yönteminden yararlanma faaliyetleri devam etmektedir.

3402 sayılı Kadastro Kanununda yetersizliklerin giderilmesi, güncelliğini yitirmiş kadastro paftalarının yenilenmesi ve tespit dışı kalmış hazine arazilerinin yüzölçümü ve sınırlarının kadastro paftalarına işlenmesine imkan verecek olan yasa tasarısı yeniden hazırlanarak TBMM'ye gönderilmiştir.

Lisanslı Harita Kadastro Mühendislik Büroları Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Tasarısı hazırlanmıştır.

b) Amaçlar, İlkeler ve Politikalar

Gayrimenkule dayalı vergi, resim, harç gelirlerinin sağlıklı bir şekilde belirlenebilmesi, yargı organlarınca talep edilecek toprağa dayalı bilgilerin zamanında karşılanabilmesi, belediyelerce oluşturulmaya çalışılan kent bilgi sistemlerinin etkin bir şekilde kurulabilmesi, arazi toplulaştırılması ve hazine arsa ve arazilerinin tam olarak tesbit edilmesi gibi önem arz eden kamu hizmetlerinin zamanında ve nitelikli biçimde sunulabilmesi amacıyla pilot uygulama aşamasında olan tapu ve kadastro bilgi sistemi (TAKBİS) ülke düzeyinde yaygınlaştırılacaktır.