VII. TARIMSAL GELİŞME

3. HAYVANCILIK

a) Mevcut Durum

İşletme başına düşen hayvan sayısı ve birim hayvan başına verimin düşük, yem bitkileri ekim alanlarının yetersiz, çayır ve meraların büyük ölçüde vasıflarını yitirmiş olmaları, hayvan hastalıklarının etkilerini sürdürmesi, üreticilerde teknik bilgi noksanlığı ve üretici örgütlerinin yetersizliği gibi nedenlerle hayvancılık üretimi istenen düzeye çıkarılamamaktadır.

2003 yılı hayvancılık istatistiklerine göre, mevcut sığır varlığının yüzde 36,5'ini, koyun varlığının ise yüzde 97,2'sini düşük verimli yerli ırk hayvanlar oluşturmaktadır.

Hayvanların ıslahı maksadıyla suni tohumlama faaliyetine devam edilmektedir. Bu çerçevede, 2003 yılında 1,3 milyon baş sığır bu yöntemle tohumlanmış olup, 2004 yılında bu rakamın 1,5 milyon baş olması beklenmektedir.

Hayvancılığın geliştirilmesi ve diğer ülkelerden gelebilecek hastalıklardan korunabilmesi amacıyla 1996 yılından günümüze kadar damızlık ve kasaplık sığır ithalatı kısıtlı olarak yapılmaktadır. Bu çerçevede, 2002 yılında ithalat yapılmamış, 2003 yılında 2.127 baş damızlık düve ile 1 baş boğa ithalatı yapılmış, 2004 yılı Temmuz ayı sonu itibarıyla ise ithalat yapılmamıştır.

Toplam tarımsal desteklemeler içerisinde hayvancılığın payı oldukça düşük düzeydedir. Söz konusu oran, 2001 yılında yüzde 8,1 iken 2003 yılında yüzde 4,7'ye gerilemiştir. 2004 yılında ise bu oranın yüzde 5,5 civarında olması beklenmektedir.

Tüketime sunulan et ve işlenmiş süt fiyatları ile yetiştiricilerin eline geçen fiyatlar arasında önemli ölçüde farklılıklar bulunmakta olup, nihai ürün fiyatları yetiştirici gelirlerine yansımamaktadır.
Süt/yem fiyatı paritesi son yıllarda 0,9-1,0 aralığına gerilemiştir. Söz konusu parite, ABD ve AB ülkelerinde 2,0 civarında seyretmektedir.

2003 yılında 24 ilin arı yetiştiricileri birliklerinin biraraya gelmesi ile kurulan Arı Yetiştiricileri Merkez Birliğinin yaygınlaştırılması çabaları devam ettirilmektedir.

Çeşitli hayvancılık projelerinin yanı sıra, damızlık sığır, süt sığırcılığı, sığır besiciliği, koyunculuk ve arıcılık konularında ortakların mülkiyetinde hayvancılık kooperatif projeleri yürütülmektedir. Bu kapsamda, 2004 yılı içerisinde 38 adet damızlık sığır, 33 adet süt sığırcılığı, 4 adet sığır besiciliği, 16 adet koyunculuk ve 3 adet arıcılık kooperatifi desteklenmiştir.

b) Amaçlar, İlkeler ve Politikalar

Hayvancılıktaki temel amaç, toplumumuzun hayvansal protein bakımından dengeli ve yeterli beslenebilmesi için üretim artışını sağlamaktır. Bu amaçla, 2005 yılında hayvan ıslahı çalışmaları sürdürülecek, kaliteli kesif yem ve yem bitkileri üretimini artırma çalışmalarına devam edilecek, hayvan hastalık ve zararlılarıyla etkili mücadele yapılacak ve yayım hizmetleri geliştirilecektir.
Daha kapsamlı hayvancılık bilgilerini elde edebilmek amacıyla, 1984 yılından beri yapılamayan genel hayvan sayımı çalışmaları 2005 yılında yapılacaktır.

Ülkemizde AB ülkelerinin aksine, et ve süt piyasalarının düzenlenmesine yönelik tedbirler bulunmamaktadır. Süt ve et fiyatlarındaki dalgalanmaların üretim ve üretici gelirleri üzerindeki olumsuz etkisini gidermek amacıyla söz konusu fiyatlarda üretici lehine istikrar sağlamaya yönelik tedbirler alınacaktır.

4631 sayılı Hayvan Islahı Kanunu gereğince kurulan Hayvan Islahı Milli Komitesinin çalışmaları yaygınlaştırılacaktır.

Hayvancılıkta döl kontrolüne ve suni tohumlamaya önem verilecektir. Bununla beraber, suni tohumlamanın daha geniş bir uygulama alanına ve sayıya kavuşturulması için gerekli çalışmalar yapılacaktır.

2000/467 sayılı Hayvancılığın Desteklenmesi Hakkında Bakanlar Kurulu Kararı kapsamına besiciliğin, ipekböcekçiliğinin, koyun ve keçi yetiştiriciliğinin dahil edilmesinin yanı sıra AB kriterleri ve çiftlikten sofraya gıda güvenliği ilkesi çerçevesinde sağım ve soğutma tesislerinin modernizasyonu ile çevresel önlemlere yönelik destek sağlanacaktır.

Üreticilerin kooperatifleşmeleri, şirketleşmeleri ve üretici birlikleri kurmaları teşvik edilecektir. Bu amaçla kurulan Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği ve Arı Yetiştiricileri Birliklerinin yaygınlaştırılmasının yanı sıra, küçükbaş hayvan yetiştiricileri birliklerinin kurulması sağlanacaktır. Ayrıca, Tarım ve Köyişleri Bakanlığının yürüttüğü bazı faaliyetlerin birliklere devredilmesi konusunda yapılan çalışmalar hızlandırılacaktır.

Özel damızlıkçı işletmelerin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması sağlanarak, bu işletmeler tarafından elde edilen hayvanların, yetiştirme, dağıtım ve pazarlanmaları kapsamında yetiştiricilere teknik bilgi aktarılacaktır.

Yetiştiricilerin damızlık ve kasaplık hayvan ihtiyaçlarının öncelikle yurt içinden karşılanması esas alınacak, zorunlu hallerde ise öncelikle üstün verimli boğa, sperma veya embriyo ithali yoluna gidilecektir.
Kırmızı et arz açığının kapatılması ile, yapağı, kıl ve deri ihtiyacının giderilmesi amacıyla et-yapağı ve süt koyunculuğu ile sütçü tip keçiciliğin geliştirilmesine yönelik çabalar sürdürülecek, Ankara tiftik keçisi ve ipekböceği yetiştiriciliğine önem verilecektir. Bunun yanı sıra, Türkiye koşullarına uyum sağlamış merinos ırkı koyunların yaygınlaştırılması sağlanacaktır.

Arıcılığın geliştirilebilmesi maksadıyla Türkiye'nin flora çeşitleri, flora mevsimi ve kapasitesinin haritalandırılması çalışmaları başlatılacaktır.

Alternatif hayvancılık türlerine önem verilerek, ülke koşullarına uyum sağlamış hayvan türleri ile kürk hayvancılığı hakkında çalışmalar yapılacaktır.

Tarım alanlarının yüzde 7-8'inde yapılan kaliteli kaba yem üretiminin aşamalı olarak artırılması ve çayır-meraların 4342 sayılı Mera Kanunu esaslarına göre düzenlenmesi için gereken çalışmalar hızlandırılacaktır. Ayrıca yem bitkilerinin üretiminin artırılmasına yönelik çalışmalar sürdürülecek, yetiştiricilerin değişik silaj yapım teknikleri konusunda bilgilendirilmesine çalışılacaktır.

Hayvan hastalıkları ve zararlılarının olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi yönündeki çalışmalar desteklenecek, bu konuda hayvancılık işletmeleri bazında koruyucu önlemlerin alınmasına önem verilecektir. Bunun yanı sıra aşı, ilaç, serum üretimlerinin miktar ve kalitelerinin iyileştirilmesi ve hayvancılıkla ilgili ithal ürünlerin kontrolü üzerinde önemle durulacaktır.
Üreticilere kullandırılacak hayvancılık kredilerinin artırılması ve şartlarının iyileştirilmesi yönünde gerekli çalışmalar yapılacaktır.

c) Hukuki ve Kurumsal Düzenlemeler

Suni Tohumlama, Tabii Tohumlama, Ovum ve Embriyo Transferi Faaliyetlerinin Usul ve Esasları Hakkında çıkarılan yönetmelik mevcut ihtiyaçları karşılayacak şekilde yeniden düzenlenecektir.