XI. KENTSEL VE KIRSAL ALT YAPI

3. İÇMESUYU, KANALİZASYON, ARITMA SİSTEMLERİ VE KATI ATIK YÖNETİMİ

A. İÇME SUYU, KANALİZASYON VE ARITMA SİSTEMLERİ

a) Mevcut Durum

2001 yılı istatistiklerine göre kentlerimizde yaşayan toplam nüfusun içme suyuna erişme oranı yüzde 93'e, kanalizasyon sistemine bağlanma oranı yüzde 76'ya ve atık su arıtma tesislerinden faydalanma oranı yüzde 42'ye ulaşmıştır.

Kentlerde temiz, kullanılabilir ve sürekli içme suyu temini önemini korumaktadır. Su havzaları ve içme suyu kaynaklarının kirlenmeye karşı korunması ve kullanımının planlanması gereği devam etmektedir.

Yeni su kaynaklarının kullanıma açılmasına, kent içi su dağıtım şebekelerinin, atık su toplama sistemlerinin ve atık su bertaraf tesislerinin yapılmasına, mevcut alt yapıların bakım, onarım ve yenileme çalışmalarına devam edilmektedir. Ancak, kentsel alt yapı yatırımları kaynak yetersizliği nedeniyle planlanan sürede tamamlanamamaktadır.

Belediyelerin içme suyu, kanalizasyon ve arıtma sistemleri gibi alt yapı tesislerinin yapımında ve işletilmesinde nitelikli eleman ihtiyacı devam etmektedir.

Kentsel alt yapı hizmetlerinin yürütülmesinde verimliliğin artırılması ve hizmet kalitesinin yükseltilmesi amacıyla bu hizmetlerin özelleştirilmesi çalışmaları sürdürülmektedir.

Belediyelerin alt yapı projeleri için temin edilecek dış kredilerin rasyonel kullanımı, kredi geri ödemelerinin garanti altına alınması ile proje maliyetlerinin ülke şartlarına uyumlu hale getirilmesi ve seçilecek teknolojilere özen gösterilmesi önemini korumaktadır.

2004 Yılında Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından Mersin kentine 142,5 Hm3/yıl içme suyu sağlayacak Berdan İçmesuyu Projesi tamamlanmıştır. İller Bankası Genel Müdürlüğü tarafından 2004 yılında 33 içme suyu ve 34 kanalizasyon tesisi tamamlanması programlanmıştır.

b) Amaçlar, İlkeler ve Politikalar

Temiz, sağlıklı ve sürekli içme suyu alan, atık su toplama ve bertaraf sistemlerinden yararlanan nüfus oranının artırılması çalışmaları sürdürülecektir.

Arıtılmış atık suların, alternatif su kaynağı olarak tarım ve sanayide kullanımı desteklenerek su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı sağlanacaktır.

İçme suyu ve atık su tarifeleri, işletme-bakım-onarım giderleri de göz önüne alınarak modern işletmecilik esaslarına göre düzenlenecek, şebeke su kayıplarını azaltabilmek için gerekli olan yenileme çalışmalarına devam edilecek ve su israfını engelleyecek önlemler alınacaktır.

Kentsel alt yapı yatırımlarında finansman açığını karşılayabilmek için kamu özel sektör işbirliğinin geliştirilmesi suretiyle alternatif finansman kaynakları yaratılması sağlanacaktır.

2005 yılında, İller Bankası Genel Müdürlüğünce 26 içme suyu ve 85 kanalizasyon projesinin tamamlanması hedeflenmektedir.

c) Hukuki ve Kurumsal Düzenlemeler

Su kaynaklarının geliştirilmesi, kullanılması ve korunması ile ilgili hukuki düzenleme çalışmalarına devam edilecektir.

Su ve atık su standartlarının AB standartlarına uyumlaştırılması çalışmalarına devam edilecektir.

B. KATI ATIK YÖNETİMİ

a) Mevcut Durum

Ekonomik ve teknolojik gelişmeler, nüfus artışı ve hızlı kentleşme katı atık miktarının giderek artmasına yol açmaktadır.

Ulusal düzeyde katı atık yönetimine yeterli önem verilememiş ve bu konuda etkin bir politika oluşturulamamıştır. Ülke koşullarını gözeten, teknik ve mali açıdan uygulanabilir standartlar geliştirilememiştir. Bu durum, belediyelerin pahalı ve yanlış teknoloji seçimlerine neden olabilmektedir.

Katı atık miktar ve niteliğine ilişkin verilerin eksik ve hatalı oluşu, katı atıkların yönetiminde, özellikle de geri kazanım ve bertaraf konularında sorunlara yol açmaktadır.

Katı atık üretiminde öncelikle üretilen çöp miktarının azaltılması ve kaynakta ayrıştırılarak toplamaya hazır hale getirilmesi için çöp üreticisi konumundaki hane halklarının bilgilendirilmesi gerekmektedir.

Yerel Yönetim Reformu kapsamında kabul edilen 10 Temmuz 2004 tarihli 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, büyük şehirlerde katı atıklar konusunu da yeniden düzenlemiştir. Kanunla büyük şehir katı atık yönetim plânını yapmak, yaptırmak; katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç katı atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmek, bu amaçla tesisler kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; sanayi ve tıbbî atıklara ilişkin hizmetleri yürütmek, bunun için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek görevleri büyükşehir belediyesine verilmektedir. Büyükşehir katı atık yönetim plânına uygun olarak, katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonuna taşımak görevi ise ilçe ve alt kademe belediyelerine verilmiştir.

Katı atık yönetimi hizmetlerinin finansmanı için oluşturulan Çevre Temizlik Vergisinin etkili toplanabilmesi amacıyla 2 Ocak 2004 tarih ve 5035 sayılı Kanunla söz konusu vergi, su faturalarına dahil edilmiştir.

İller Bankası Genel Müdürlüğünce Belediyeler İçin Katı Atık Yönetimi Ana Planı ve Uygulama Programı çalışması başlatılmıştır.

Çevre ve Orman Bakanlığınca katı atıkların düzenli depolanmasına yönelik bölgesel standart tasarım projelerinin oluşturulması amacıyla Katı Atık Ana Planı projesine başlanmıştır.

b) Amaçlar, İlkeler ve Politikalar

Evsel nitelikli katı atıklar için yatırım ve işletme maliyetleri düşük ve ülke şartlarına en uygun katı atık bertaraf teknolojisi olan düzenli depolama yöntemi tercih edilecektir.

Katı atık üretiminde öncelikle üretilen çöp miktarının azaltılması ve kaynakta ayrıştırılarak toplamaya hazır hale getirilmesi amacıyla çöp üreticisi konumundaki hane halkı bilgilendirilecek ve özendirilecek, evsel nitelikli katı atıklar içinde tekrar kullanım değeri olan maddelerin kaynağında ayrıştırma yöntemi ile ekonomiye kazandırılması sağlanacaktır.

Ülkemizde katı atık yönetimi konusundaki mevcut mevzuatın gözden geçirilerek anlaşılır, uygulanabilir, denetim ve yaptırım gücüne sahip bir yapıya kavuşturulabilmesi yönünde çalışmalar sürdürülecektir.

İller Bankası Genel Müdürlüğünün katı atık konusunda verdiği hizmete ilişkin mali destek artırılacaktır.

Tıbbi atıkların evsel atıklarla karıştırılmadan usulune uygun toplanması, taşınması ve bertaraf edilmesi konusundaki uygulamalar etkinleştirilecektir.

Tehlikeli atıkların güvenli şartlarda toplanması, taşınması, bertarafı ve denetlenmesi konusunda uygulamalar etkin hale getirilecektir.

Yurt dışından hangi amaçla olursa olsun, her türlü atığın yurt içine girişi engellenecektir.