KAMU HİZMETLERİNDE ETKİNLİĞİN ARTIRILMASI

V. KAMU YATIRIMLARININ PLANLANMASI VE UYGULANMASINDA     ETKİNLİK

a) Mevcut Durum

Kamu yatırım programının sınırlı kamu kaynaklarına göre çok sayıda ve öncelikleri iyi belirlenmemiş veya zaman içinde önceliğini ve yapılabilirliğini kaybetmiş projelerden oluşması, öncelikli projelere dahi zamanında yeterli kaynak tahsis edilememesine, yapım sürelerinin uzamasına, maliyetlerin artmasına ve elde edilecek faydaların gecikmesine neden olmaktadır. Diğer taraftan, yeterince etüt edilmeden hazırlanan ve uygulamaya konulan bazı projeler zamanında tamamlansa dahi öngörülen faydaları sağlayamamaktadır.

Kamu kuruluşlarının proje geliştirme, hazırlama ve etkin bir şekilde uygulama kapasitelerinin geliştirilmesi ihtiyacı devam etmektedir.

Uygulamanın yeterince izlenip değerlendirilememesi, proje aksaklıklarının zamanında ve etkin bir şekilde tespit edilip giderilmesini ve projeler arası eş güdümü engellemektedir.

Kamu yatırım uygulamasında etkinliğin sağlanması ve kaynakların daha rasyonel kullanımı için gerekli tedbirlerin alınması amacına yönelik olarak yapılan çalışmalar kapsamında, yatırım programında 1998 yılında 5.556'ya kadar ulaşan ve 2002 yılında 4.414 olan proje sayısı 2003 yılında 3.851'e ve 2004 yılında 3.555'e düşürülmüştür.

2003 Yılı Yatırım Programının daha rasyonel bir yapıya kavuşturulmasını teminen, 2002 Yılı Yatırım Programında yer alan ve 2002 yılı fiyatlarıyla proje tutarları toplamı 4 katrilyon 894 trilyon TL olan 230'u ana proje ve 370'i alt proje olmak üzere toplam 600 proje yatırım programından çıkartılmıştır.

2004 Yılı Yatırım Programında 18,7 katrilyon TL tutarındaki 241 adet proje iz ödenek tahsis edilmek suretiyle durdurulmuş, böylece yatırımlara ayrılabilen kısıtlı kaynaklar öncelikli projelere tahsis edilmeye çalışılmıştır.

2005 Yılı Programı ve Mali Yılı Bütçesi hazırlıkları ile ilgili olarak YPK tarafından alınan 19 Temmuz 2004 tarih ve 2004/37 sayılı Makro Çerçeve Kararında kamu yatırım programının rasyonelleştirilmesi ile ilgili hususlar ayrıntılı olarak yer almıştır.

b) Amaçlar, İlkeler ve Politikalar

Temel amaç, kamu yatırımlarının planlanması ve uygulamasında etkinlik sağlamak suretiyle, projelerin ekonomik büyümeye ve buna bağlı olarak sosyal refaha sağlayacağı katkının en yüksek düzeye çıkarılmasıdır.

Bu amaca yönelik olarak büyük ölçekli kamu yatırım projeleriyle ilgili karar alma sürecinde, Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı hedef ve stratejileri çerçevesinde, genel olarak fayda-maliyet analizi yaklaşımı esas alınacaktır.

Rasyonelleştirme çalışmalarının 2005 yılında ve sonrasında da yürütülmesi önem arz etmektedir.

Yatırım projeleri ile ilgili olarak, proje fikirlerinin geliştirilmesi, yapılabilirlik etütlerinin uluslar arası standartlara uygun ve ÇED olumluluk belgesi de dahil olmak üzere karar almada gerekli bilgileri içerecek şekilde hazırlanması, projelerin analizi, seçimi ve finansman teminiyle uygulama ve tamamlanma sonrası izleme-değerlendirme aşamalarını kapsayan kurumsallaşmış etkin bir proje yönetiminin oluşturulmasına yönelik çalışmalara devam edilecektir.

Kamu proje stokunun daha rasyonel ve yürütülebilir bir hale getirilmesi amacı doğrultusunda, projelerin sektörel ve bölgesel öncelikler ile yapılabilirlikleri açısından gözden geçirilerek uygulamasında önemli aşama kaydedilmiş ve kısa sürede bitirilebilecek olan yatırımlara öncelik verilmesi sağlanarak yatırımların hızlandırılması temin edilecektir.

Proje bazında ek ödenek kullanımına başvurulması sınırlı tutulacak, kuruluşlar başlangıç ödenekleri çerçevesinde yıllık iş programlarını hazırlayacaklardır.

Proje planlama, uygulama, izleme ve değerlendirme sürecini yönlendirme amacıyla başlatılan çalışmalar hızlandırılacaktır.