XI. KENTSEL VE KIRSAL ALT YAPI

4. KENT İÇİ ULAŞIM

a) Mevcut Durum

Nüfusunun yüzde 65'i kentlerde yaşayan ülkemizde kent içi ulaşımda yaşanan sorunlar artarak devam etmektedir.

Kent içi arazi kullanım planları ile ulaşım planlarının bütüncül bir biçimde hazırlanamaması; kentlerin planlanan ulaşım sistemlerinden bağımsız şekilde gelişmesine ve toplu taşım ile ilgili yatırım ve hizmetlerin etkinliğinin azalması sonucunda özel araç bağımlılığının artmasına sebep olmaktadır.

Kent içi ulaşım ile ilgili görev, yetki ve sorumluluğu düzenleyen mevzuattaki belirsizlikler ile ulusal standart ve politikaların geliştirilememiş olması, kent içi ulaşım projelerinin değerlendirilmesi ve denetlenmesi aşamalarında sorun ve anlaşmazlıklara yol açmaya devam etmektedir. Özellikle yüksek maliyetli raylı sistem projelerinin denetiminde hukuki ve kurumsal alt yapının yetersiz oluşu, belediyeler tarafından geri dönüşü olmayan yüksek maliyetli projelerin gerçekleştirilmesine sebep olmaktadır.

Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planında, raylı sistem projelerinin yapımında öncelik, nüfusu bir milyondan fazla olan kentlere ve yolculuk talepleri yüksek olan ulaşım koridorlarına verilmiştir. Bununla beraber belediyelerin mali yükümlülüğü en az şekilde üstlenerek, dış kredi kullanma yolu ile raylı sistem yapım talepleri artarak devam etmektedir.

Bugüne kadar gerçekleştirilen raylı sistem projelerinde yeterli teknik bilgi birikimi elde edilmiş olmasına karşın, dış finansmana olan bağımlılık nedeniyle projelerin ithalata dayalı olarak yürütülmesine devam edilmekte, yerli sanayi gerekli ölçüde kullanılamamaktadır.

Kent içi ulaşımda güvenlik konusunda yaygın ve etkili bir programın uygulanmasına olan ihtiyaç devam etmektedir.

b) Amaçlar, İlkeler ve Politikalar

Kent içi ulaşımda erişilebilirliği yüksek, güvenilir ve tüm gelir gruplarını kapsayan kaliteli ve etkin hizmet sunumu temel amaçtır.

Kent içi ulaşımda merkezi ve yerel seviyede görev, yetki, sorumluluk ve örgütlenme ile ilgili belirsizlikler giderilecektir.

Kent içi trafik yoğunluğunun azaltılmasına yönelik olarak yüksek maliyetli projelerden kaçınılacak, trafik ve talep yönetimi uygulamalarına ağırlık verilmesi sağlanacaktır. Toplu taşım hizmetleriyle ilgili sorunlar öncelikli olarak otobüs işletmeciliğinin iyileştirilmesi yoluyla giderilmeye çalışılacak, raylı sistem projeleri sadece otobüs taşımacılığının yetersiz kalabileceği kent nüfusunun yüksek olduğu illerde gündeme getirilecektir.

Kent içi ulaşım projeleri, kentin toplu taşım sistemleriyle uyumlu olarak gelişmesini mümkün kılacak şekilde tasarlanacaktır.

Yüksek maliyetli raylı sistem projeleri, nüfusu bir milyondan fazla olan kentlerde, otobüs veya ara toplu taşım araçlarıyla karşılanamayacak büyüklükteki yolculuk talebine sahip koridorlarda yapılacaktır. Projelerin finansmanı azami ölçüde belediye öz kaynaklarından sağlanacak, dış finansman kaynaklarından sadece yüksek teknoloji ağırlıklı işlerin yapımında faydalanılacaktır.

Kent içi raylı sistemlerin planlanması, projelendirilmesi, yapımı, işletilmesi ve finansmanının sağlanması konularında görev ve yetki tanımlamaları belirsizlikleri giderecek şekilde düzenlenecektir.

Özel toplu taşım ve servis araçlarının denetim eksikliği giderilecek, ara toplu taşım türlerinin otobüs ve raylı sistemleri besleyici hatlar üzerinde entegre bir biçimde kullanımı sağlanacaktır.

Kent içi ulaşım hizmetlerine toplumun gelir düzeyi düşük kesimlerinin, bedensel engelli ve yaşlıların erişimini kolaylaştırıcı tedbirler alınacaktır.

Kent içi ulaşımda deniz taşımacılığından azami ölçüde yararlanılabilmesi için gerekli önlemler alınacaktır.

Kaldırımların araç işgalinden kurtarılması, yaya geçitleri, trafiğe kapalı yaya bölgeleri ve bisiklet yolları gibi önlemlerle kent içi ulaşımda yaya ve bisiklet yolculuklarının oranı artırılmaya çalışılacaktır.

Kent içi ulaşımda güvenliği sağlamak amacıyla eğitim programları geliştirilecektir.

c) Hukuki ve Kurumsal Düzenlemeler

Kent içi ulaşım ile ilgili merkezi ve yerel düzeyde görev, yetki, sorumluluk ve örgütlenmeye ilişkin yasal düzenlemeler yapılacaktır.

Kentlerin yerleşim özellikleri ve nüfus büyüklüklerine göre kapsam ve yöntemleri açısından farklılaşan ulaşım planlarının hazırlanabilmesi için gerekli yasal düzenleme gerçekleştirilecektir.

Kent içi raylı sistemlerinin planlanması, projelendirilmesi, yapımı, işletilmesi ve finansmanının sağlanması konularında yetki ve sorumlulukları, teknik ölçüt ve standartları belirleyen yasal düzenlemeler yapılacaktır.

Özel toplu taşımacılık ve servis araçlarının denetim eksikliğini giderici yasal düzenlemeler gerçekleştirilecektir.

TCDD'ye ait banliyö hatlarının yerel yönetimler tarafından işletilmesine yönelik mevzuat düzenlemesi yapılacaktır.

Otopark Yönetmeliği, yol boyu park yerleri ve toplu park yerleri de dikkate alınarak yeniden düzenlenecektir.