XI. KENTSEL VE KIRSAL ALT YAPI
2. KONUT
a) Mevcut Durum
2003 yılında 599.700 olan toplam konut ihtiyacına karşılık yapı kullanma
izni alan konut sayısı 158.392'dir. 2004 yılında ülke toplam konut
ihtiyacının 633.600, 2005 yılında ise 679.600 olacağı tahmin edilmektedir.
Önümüzdeki yıllarda da yasal konut üretiminin ihtiyaca cevap veremeyeceği
ve kaçak yapılaşma sorununun devam edeceği beklenmektedir. Yapı ve
kullanım izinlerinin alınması ölçütlerinin açıklığa kavuşturularak,
bu sürecin hızlandırılması ihtiyacı bulunmaktadır.
Toplu Konut İdaresince 2003 yılında kredi açılan konut sayısı 5.896
iken, 2004 yılı Ağustos sonu itibarıyla 1.777 olmuştur. 2003 yılında
10.904 konut, 2004 yılı Ağustos sonu itibarıyla 16.446 konut tamamlanmıştır.
2004 yılı itibarıyla kredi sağlanan konutlardan 9.804'ünün inşaatı
devam etmektedir. 1984 yılından 2004 yılı Ağustos sonuna kadar kredi
açılan konut sayısı 1.048.597'dir. Bunlardan 1.038.793'ü tamamlanmıştır.
Toplu Konut İdaresi kaynakları ağırlıklı olarak konut yapımına ayrılmakta
olup, Ocak 2003 - Ağustos 2004 tarihi arasında 3.530 konutun inşaatı
tamamlanmış, 48.668 konutun inşaatına başlanmıştır.
Düzenli konut yapımının desteklenmesi ve kaçak yapılaşmanın önlenebilmesi
için konut ihtiyacının, mevcut yerleşim alanlarındaki yoğunluğun artırılması
yoluyla değil, yeni alanların iskana açılarak karşılanması gereği
önemini korumaktadır. Bu amaçla yerel yönetimlerin alt yapılı arsa
üretimi konusuna ağırlık vermeleri, finans sisteminin alt yapı ve
konut ihtiyacını karşılayacak şekilde düzenlenmesi ve özellikle Toplu
Konut İdaresi kaynaklarının alt yapılı arsa üretimi ve konut kredilendirilmesine
yönlendirilmesi gereği devam etmektedir.
İmar yönetmeliklerinde yapı yan çekme mesafelerinin artırılması, çevre
standartlarının iyileştirilmesi; inşaat yapım ve malzemeleri ile ilgili
afete karşı dayanıklı, sağlıklı, ucuz ve esnek üretim imkanı sunan
alternatiflerin değerlendirilerek kalite ve standartların geliştirilmesi
ihtiyacı bulunmaktadır. Kat mülkiyetinin site yönetimlerini içerecek
şekilde düzenlenmesi ihtiyacı devam etmektedir.
12 Mayıs 2004 tarihi 5162 sayılı Kanunla Toplu Konut İdaresi Başkanlığına
imar planı yapma yetkisi verilmiştir. Bu Kanunla aynı zamanda Toplu
Konut İdaresine gecekondu dönüşüm projesi çerçevesinde yaptığı inşaatları
yapım maliyetinin altında satma konusunda yetki verilmiştir.
12 Ekim 2004 tarihinde yayımlanan 5237 sayılı Türk Ceza Kanununa,
imar kirliliği ifadesi dahil edilerek, belediye sınırları içinde ruhsatsız
ve ruhsata aykırı olarak bina yapan, yaptıran ve bu binalara alt yapı
hizmeti götürenlere yönelik cezai hükümler getirilmiştir.
TABLO: VI. 34 - İnşaat ve Yapı Kullanma İzni Alan
Konut Sayısı
|
Yıllar
|
Kentlerde
Toplam Konut
İhtiyacı
|
İnşaat
İzni Alan Konut
Sayısı
|
Yapı
Kullanma İzni
Alan Konut
Sayısı
|
|
1990
|
340 000
|
381 408
|
232 018
|
|
1991
|
354 000
|
392 943
|
227 471
|
|
1992
|
370 000
|
467 024
|
268 804
|
|
1993
|
381 000
|
548 129
|
269 695
|
|
1994
|
395 000
|
523 791
|
245 610
|
|
1995
|
414 000
|
518 236
|
248 946
|
|
1996
|
460 000
|
454 295
|
267 306
|
|
1997
|
498 000
|
464 117
|
277 056
|
|
1998
|
513 000
|
414 573
|
219 737
|
|
1999
|
516 000
|
339 446
|
215 613
|
|
2000
|
553 000
|
315 162
|
245 155
|
|
2001
|
568 600
|
279 616
|
243 464
|
|
2002
|
593 500
|
153 779
|
156 674
|
|
2003
|
599 700
|
194 748
|
158 392
|
|
2004
(1)
|
633 600
|
200 000
|
170 000
|
Kaynak : DPT, DİE
1) Tahmin.
b) Amaçlar, İlkeler ve Politikalar
Kentleşme ve sorunları ile ilgili olarak merkezi yönetimde gerekli
kurumsal ve hukuki alt yapı hazırlıkları yapılarak, denetim ve koordinasyon
mekanizmaları uygulamaya konulacaktır.
Barınma sorununa sağlıklı bir çözüm getirilmesi amacıyla alt yapısı
hazır arsa üretiminin ve konut finansman sistemlerinin geliştirilmesine
devam edilecektir.
Toplu Konut İdaresi, ana görevi olan kredi verme ve arsa üretme konularına
ağırlık verecektir.
Konut ve şehirleşme ile ilgili bilgi sisteminin kurulması çalışmalarına
başlanacak, mevcut münferit çalışmalar bu sistem içinde değerlendirilecektir.
Kentleşme ve sorunları ile ilgili olarak yerel yönetimler esas sorumlu
olmakla birlikte, merkezi yönetimde gerekli kurumsal, hukuki alt yapının
hazırlanması, denetim ve koordinasyon mekanizmalarının kurulması yönünde
düzenlemelerin yapılması amacıyla çalışmalar başlatılacaktır.
İmar ve yapı kuralları ile planlama sistemi; kaliteli çevre, uygulamada
etkinlik, denetim, afete karşı hazırlık, dayanıklılık gibi konular
açısından yeniden gözden geçirilecektir.
Konut arz ve talebine yeterli kaynak sağlamak üzere sermaye piyasası
araçlarının geliştirilmesi için çalışmalar hızlandırılacaktır.
c) Hukuki ve Kurumsal Düzenlemeler
Kat Mülkiyeti Kanunu, site yönetimini de içine alacak şekilde yeniden
düzenlenecektir.