II. KÜLTÜR

a) Mevcut Durum

Dışa açılma politikaları, gelişen iletişim teknolojileri, sanayileşme ve şehirleşmenin etkisiyle sosyal değişme süreci hız kazanmış olup ekonomik, sosyal ve kültürel politikaların bir bütünlük içinde ele alınması ihtiyacı devam etmektedir.

Uluslar arası ilişkilerde kültür değişim programlarının hazırlanması, bu çerçevede Türk Cumhuriyetlerine öncelik verilmesi ve kültürün her alanında işbirliğine gidilmesi önemini korumaktadır.

Türk halk kültürünün tanıtılması ve genç kuşaklara aktarılması için yurt içinde ve yurt dışında saha, derleme ve yayım çalışmaları sürdürülmektedir.

Osmanlı dönemi arşiv malzemelerinin kopyaları çıkartılmış, günümüz bilgi ve iletişim teknolojilerine uygun olarak tasnifi çalışmaları tamamlanarak, araştırmacıların hizmetine sunulmuştur.

Kültür Yatırımları ve Girişimlerini Teşvik Kanunu çıkarılmıştır.

2004 yılında mevcut kütüphane sayısı 1.435 olup, bunların ancak 1.201'i okuyucuya hizmet vermektedir. Ayrıca, 63 adet gezici kütüphane bulunmaktadır. Kütüphanelerdeki kitap sayısı ise 12.833 bindir.

Yurt çapında kültür faaliyetlerinin yaygınlaştırılması ve topluma daha nitelikli hizmet sunulması amacıyla açılan kültür merkezlerinin sayısı 2004 yılında 47'ye ulaşmıştır.

2004 yılında 195 müze ve ziyarete açık 545 ören yeri bulunmakta olup, müzelerdeki eser sayısı 2,6 milyondur. Halihazırda 92 adet özel müze bulunmaktadır. Müzelerin güvenliklerinin sağlanması ve çağdaş müzecilik anlayışına uygun kurum haline getirilmesi ihtiyacı devam etmektedir.

Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünün 13 ilde bulunan 28 yerleşik sahnede tiyatro faaliyetleri devam etmektedir. Yurt genelinde 5'i faal olmak üzere, toplam 9 Opera ve Bale Müdürlüğü bulunmaktadır.

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2004 yılında geleneksel Türk sanatları dallarında muhtelif kurslar düzenlenmiştir. Kaybolmaya yüz tutan hat, tezhib, dağlama, ebru, telkari, ciltçilik ile tezyin ve minyatür sanatlarını tanıtma ve eski eser onarımı konusunda eğitim programlarının düzenlenmesi hususu önemini korumaktadır.

Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanlığınca sürdürülen Türkiye Türkçesi sözlükleri ve karşılaştırmalı Türk lehçe ve şiveleri sözlük ve gramer çalışmalarında önemli bir aşama kaydedilmiştir.

Kültür hazinelerimizin gereğince değerlendirilmesine yönelik çalışmalar çerçevesinde Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından vakıf eserlerinin tespit ve envanter çalışmaları devam etmektedir. Aynı kapsamda, yurt dışında bulunan eski Türk eserlerinden öncelikle ele alınması gerekenler tespit edilmiştir.

Yurt dışındaki tarihi Türk eserlerinin korunması amacıyla, envanter çalışması planlanan ülkelerden 11'inde, yaklaşık 2476 eser tespit edilmiş olmasına rağmen, rölöve ve restorasyonu yapılacak eserlere ödenek tahsisi ve bu ödeneklerin ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından yurt dışına intikali hususunda karşılaşılan sorunlar devam etmektedir.

b) Amaçlar, İlkeler ve Politikalar

Türk kültürünün korunması, geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve gelecek kuşaklara aktarılması temel amaçtır.

Türk kültürüyle ilgili olarak istihdam edilen insan gücünün eğitim düzeyinin, Türk kültürünün uluslar arası alanda rekabet ve katkı kapasitesini artıracak şekilde geliştirilmesine özen gösterilecektir.

Osmanlı arşivlerinin günümüz literatürüne kazandırılması çalışmaları hızlandırılacaktır.

Türkçenin doğru ve güzel kullanımını sağlamaya yönelik tedbirler alınacak ve uluslar arası nitelikte bilim, sanat, ticaret ve iletişim dili olarak geliştirilmesi için gerekli çalışmalar yapılacaktır.

Türkçenin bütün lehçeleriyle anlaşılabilir ve kullanılabilir olması için araştırma ve eylem planları yapılacaktır.

Türkçe köken bilgisi (etimolojik) sözlük çalışmaları hız kazandırılarak devam ettirilecektir.

Türk dili ve kültürü ile ilgili yabancı dillerdeki temel eserlerin tercüme edilmesine ilişkin çalışmalar başlatılacaktır.

Türkiye Türkçesi öğretimi ve Türk kültürünün tanıtımı amacıyla yurt dışında Türk kültür merkezleri açılması için çalışmalar hızlandırılacaktır.

c) Hukuki ve Kurumsal Düzenlemeler

Türk Kültürü Arşiv ve Dokümantasyon Merkezi kurulması için hukuki ve kurumsal düzenleme çalışmaları başlatılacaktır.

Medyada ve ticari alandaki yoğun yabancı kelime kullanımının önlenebilmesi için gerekli düzenleme çalışmaları başlatılacaktır.