VII. TARIMSAL GELİŞME
5. ORMANCILIK
a) Mevcut Durum
Dünya kara alanlarının yüzde 29'unu, ülkemiz toplam arazisinin yaklaşık
yüzde 13'ünü iyi vasıftaki orman ekosistemleri oluşturmaktadır. Biyolojik
çeşitlilik ve gelecek nesiller dikkate alınarak dünya genelinde toplam
arazilerin yaklaşık yüzde 11'i korunan alan olarak değerlendirilmekte,
ülkemizde bu oran yüzde 2,9 dolayında bulunmaktadır.
Orman alanlarının saha emniyetinin sağlanması amacıyla, 2003 yılında
304 bin hektar alanda yeni kadastro-sınırlandırma çalışması yapılmış
olup, 2004 yılında 950 bin hektarlık sahada çalışma yapılması beklenmektedir.
Birleşmiş Milletler verilerine göre, dünyada her yıl yaklaşık 15 milyon
hektarlık doğal orman çeşitli nedenlerle yok edilmekte, buna karşılık
gençleştirme ve ağaçlandırmalarla yılda ortalama 5 milyon hektarlık
saha ormanlaştırılmaktadır. Dünyadaki bu gerçek ve toplumumuzun orman
ürün ve hizmetlerine olan ihtiyacı dikkate alınarak 2003 yılında toplam
93,7 bin hektar ağaçlandırma ile erozyon kontrolu ve enerji ormanı
tesis edilmiş, 2,5 bin hektarlık mera ıslahı yapılmış ve 4,8 bin hektarlık
özel ağaçlandırma projesi oluşturulmuştur. 2004 yılında, bu faaliyetlerin
sırasıyla 83,3 bin, 2,5 bin ve 5,0 bin hektar olarak gerçekleşmesi
beklenmektedir.
Ekolojik şartlar, iklim ve rekreasyonel ihtiyaçlar dikkate alınarak,
2003 yılında 2,8 bin hektarlık yeşil kuşak tesis edilmiştir. 2004
yılında ise 3,5 bin hektar düzeyinde bir gerçekleşme tahmin edilmektedir.
Hatıra ormanları adı altında yürütülen ağaçlandırma çalışmaları, 2003
yılında 1.862 hektar olarak gerçekleşmiş olup, 2004 yılında faaliyetin
500 hektar olarak sonuçlanması beklenmektedir.
Kaynağı optimal değerlendirme, koruma ve genişletme amaçları doğrultusunda
2003 yılında 956 km yeni yol ve 676 km stabilize yol inşa edilmiştir.
Söz konusu faaliyetlerin 2004 yılında sırasıyla 1.000 km ve 1.100
km olarak gerçekleşmesi beklenmektedir.
2003 yılında, ormanları çeşitli böcek ve hastalıklara karşı biyolojik
yöntemlerle korumak amacıyla, 25 bin adet kuş yuvası yapılırken, Doğu
Karadeniz ormanlarında önemli zararlara yol açan D. micans böceğine
karşı da, yine yılı içinde 476 bin adet faydalı böcek R.grandis üretimi
yapılarak problem sahalara konulmuştur. 2004 yılında da faaliyetlerin
bu düzeylerde olacağı tahmin edilmektedir.
Bu gelişmelere karşın, 2003 yılında 6.644 hektar ve 5 Ekim itibarıyla
2004 yılında ise 4.034 hektarlık orman alanı yangınlarla tahrip olmuş,
bu mücadelelerde 2003 yılında 7, 2004 yılında da 12 görevli hayatını
kaybetmiştir. Ayrıca, Orman Kanunu'nun 2/B maddesi uygulaması sonucu
2003 yılında 10.580 hektar alan orman rejimi dışına çıkartılmıştır.
2004 yılında ise 12.000 hektarlık alanın söz konusu uygulamadan etkilenmesi
beklenmektedir.
Kadastro işlerinin tamamlanamaması, korunan alanların yetersizliği,
yakacak odun ve odun dışı ürünlerle ilgili sağlıklı üretim ve tüketim
verilerinin olmayışı, çalışmalarda ergonomik prensip ve uygulamalara
gereken ağırlığın verilmemesi, orman yangınları, kalifiye iş gücü
arz yetersizliği ve sık sık yapılan kurumsal düzenlemeler sektörün
temel sorunlarını oluşturmaktadır.
b) Amaçlar, İlkeler ve Politikalar
Ormancılık sektörünün geliştirilmesi, kırsal alanın kalkındırılması,
doğal çevrenin korunması ve uluslararası taahhütler de dikkate alınarak,
ekosistemden çok yönlü, dengeli ve adaletli, sürdürülebilir olarak
yararlanmak temel amaçtır.
Bu çerçevede, öncelikle ekosistemle ilgili ekolojik, ekonomik ve sosyal
sürdürülebilirlik kriterlerinin geliştirilmesi; kadastro çalışmalarının
yoğunlaştırılması; üretimde yeşil sertifika uygulamasının başlatılması;
çevre koruma amacıyla mevcut yollardan azami yararlanmanın gözetilmesi;
su ve yaban hayatı dikkate alınarak su boylarında bırakılacak yeterli
genişlikteki şeritlerde işletmecilik yapılmaması; yakacak odun ile
odun dışı ürünlerle ilgili tutarlı üretim ve tüketim verilerinin oluşturulması
ve orman köylüsünün kalkındırılmasını hedefleyen desteklerin diğer
faaliyetler ile birlikte programlanması esas alınacaktır.
Sulak alanlar dahil doğa koruma alanları, biyolojik çeşitlilik, küresel
ısınma ile bu konulardaki ülkemizin taraf olduğu uluslar arası sözleşmeler
dikkate alınarak ve AB NATURA 2000 Ağının öngördüğü stratejiler doğrultusunda
korunacak ve değerlendirilecektir.
Ağaçlandırma faaliyetleri, toplam ihtiyaç ve ağaç türü bakımlarından
arz-talep kurallarına göre ve kaynağın çok yönlü fonksiyonlarının
bilincinde çok amaçlı yöresel türlere ağırlık verecek şekilde planlanacak
ve gerçekleştirilecek; yeşil kuşak çalışmaları, şehirleşmenin yarattığı
sosyal ihtiyaçlar ile ekolojik gerçekler dikkate alınarak yoğunlaştırılacaktır.
Orman yangınlarının önlenmesi ve yapılan mücadelenin daha da etkinleştirilebilmesi
amacıyla; orman bakım çalışmalarına özellikle turizme konu olan yer
ve güzergahlarda öncelik verilmesi ve bu amaçla denetimli yangın uygulamasının
başlatılması, çalışmaların ergonomik prensipler dahilinde yürütülmesi,
orman içi dinlenme yerleri dışında piknik yapılmasının önlenmesi ve
araç trafiğinin yol güzergahları ve park yerleriyle sınırlandırılması
yönünde çalışmalara önem verilecektir.
Kent ormanları projesinin, proje sahasına bitişik alanlardaki biyolojik
çeşitliliğe zarar vermeyecek şekilde planlanmasına ağırlık verilecektir.
Özel ağaçlandırma çalışmaları, tarımsal ve toplum ormancılığı gerçekleri
bilincinde teşvik edilirken, Rio Deklarasyonu- Gündem 21 gereği sürdürülebilir
yerel kalkınma organizasyonları geliştirilecektir. Çevre kirlenmesi,
orman ölümleri, toprak erozyonu ve orman yangınları konularında eğitim
kurumları dahil toplum yoğun bir şekilde bilgilendirilerek çevresel
açıdan daha duyarlı duruma getirilecektir.
Sürdürülebilir orman kaynakları yönetimi anlayışı doğrultusunda, korunan
alanlar öncelikli olmak üzere, aynı ekosistemde uzmanlaşmayı öngören
personel politikalarına ağırlık verilecektir.