dpt - uzmanlık tezi - Ada, Zeynep

ADA, Zeynep. Faiz politikası ve Türk bankacılık sistemi üzerindeki etkileri.
Ankara: DPT.İPGM, Ocak 1992.

162 s. tab. (DPT. 2281-İPGM.429)
Bibl. s.160-162.

1. Faiz 2. Bankalar ve bankacılık

Tasarrufları özendirmek ve mali sisteme yönlendirilmesini temin etmek, yatırım kararlarının etkinlik kriterine göre alınmasını sağlamak ve bir bütün olarak mali sistemi geliştirmek üzere 1980'li yıllarda bir dizi ekonomik karar alınmıştır. Bu çerçevede, faiz oranlarının idari kararlarla belirlenmesine son verilmiş ve mali sistemin en önemli kurumları olan bankalarla ilgili yasal düzenlemelere gidilmiştir.

Mali sistemi geliştirmeye yönelik reformlar arasında en büyük yeri teşkil eden faiz politikası bu çalışmada ağırlıklı olarak ele alınmış ve birinci bölümde faiz oranlarının belirlenmesi ve işlevleri hakkındaki kuramsal görüşler özetlenmiştir. Özellikle I. ve II. petrol şokunu takip eden dönemlerde,
faiz oranlarının düzeyi ve yapısı uygulanan stabilizasyon politikalarının temel unsurunu teşkil etmiştir. Bu noktadan hareketle ikinci bölümde, faiz politikasının makroekonomik politikalar içinde ağırlık kazanmasının nedenleri üzerinde durulmuştur. Faiz oranlarının yatırım ve tasarruflara etkisi yine bu bölümde ele alınmıştır.

Üçüncü bölümde, 1980-89 döneminde uygulanan faiz politikası ve sistemin etkinliğini artırmaya yönelik diğer kararlar incelenmiştir. Çalışmanın sonuçları, faizlerin fonları mali sisteme kanalize etmede çok etkili olduğunu göstermektedir. Aynı şekilde, mali araçlardaki çeşitlenme ve mali sistemdeki derinleşme de açıkça ortaya çıkmaktadır.

1980'li yılların başından itibaren uygulanan mali sistemin etkinliğini artırma amaçlı politikalar, sistemdeki hakim konumu nedeniyle öncelikle bankacılık kesimini etkilemiştir. Bu nedenle, Türk bankacılık sisteminin faizlerin serbest bırakılması veya reel olarak pozitif düzeyde tutulması üzerine karşılaştığı sorunlar, uyum çabaları ve yapısal bir değişme geçirip geçirmediği dördüncü bölümde açıklanmaya çalışılmıştır. Bankacılık sisteminin yüzde 80'ini teşkil eden ondört mevduat bankasının bilançoları ve gelir tabloları esas alınarak yapılan rasyo analizinde şube-personel yapısı ile kaynak kullanım yapısı ve maliyet verimlilik yapısı incelenmiştir.

1980-89 döneminde özkaynaklarda genel bir iyileşme gözlenirken, bankacılık sisteminin karlılığında düşme ortaya çıkmıştır. Bunda özkaynaklarda gözlenen reel artışın da payı olmasına rağmen, asıl etkili faktörleri pozitif reel faiz politikası, konjontürel gelişmeler ve artan dış işlemler doğrultusunda döviz kurlarının düzeyi olarak sıralamak mümkündür.

Beşinci bölümde, çalışmanın sonuçları gözden geçirilmiş, faiz politikasının ve genel olarak mali
sistemin etkinliğini artırmaya yönelik diğer düzenlemelerin başarısı tartışılmıştır.

(YAZARI)