dpt - uzmanlık tezi - Atalay, Mehmet

ATALAY, Mehmet. Planlı dönemde üretkenlik gelişmelerinin tesbiti için
bir deneme (imalat sanayiinde). Ankara: DPT.İPB. Ekim 1983.
Bibl.: y.101-103.
1. İmalat Sanayii - Türkiye

Gelişmekte olan ülkelerde sanayileşme, ekonomik kalkınmanın ve dışa bağımlılıktan kurtulmanın bir aracı olarak görülmekte, kaynak tahsisleri bu yönde kullanılmaktadır. Ülkemizde de Cumhuriyet döneminin başlangıçından bu yana sanayileşme çabaları sürdürülmüş, bunun sonucunda sanayide firma ölçeği, teknoloji ve üretim ilişkileri bakımından önemli gelişmeler sağlanmıştır. Ancak ekonomik büyümenin verimlilik ile paralel bir gelişme gösterdiği söylenemez. Kaynak kıtlığı, üretim faktörleri kullanımında etkinliğin sağlanmaması, organize bir piyasa yapısı kurulup çalıştırılamaması gibi önemli nedenlerle dış piyasalarda rekabet edebilecek bir verimlilik düzeyine gelinememiştir. Ülkemizde son yıllarda ihracata yönelik politika ve tedbirler ağırlık kazanmıştır. Bu durum açık ve değişen bir ekonomide kaynak tahsisi sorununu da beraberinde getirmektedir. Bu açıdan sanayide ve diğer kesimlerde üretim yapısının ne olduğu ve ileride ne gibi değişikilklerin beklenebileceğinin tahlilini yapmak gerekir.

Bu çalışmada Türkiye'de sanayi kesimi içinde önemli bir paya sahip olan büyük imalat sanayii inceleme konusu yapılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde kullanılan fonksiyonun esasını teşkil eden üretim teorisi üzerinde durulmuş. Üretim fonksiyonlarında verimlilik ve teknolojik gelişmenin ele alınışı açıklanmaya çalışılmıştır. Teknolojik gelişmenin tahmininde kullanılan C.E.S. (Constant Elasticity of Substitution) üretim fonksiyonunun elde edilmesi, varsayımları ve tahmini metotları açıklanmıştır. İkinci bölümde, önce kullanılan temel verilerin incelenen dönemde ne gibi gelişmeler gösterdiği incelenmiş, işgücü verimliliğindeki verimliliği etkileyen unsurlarla ilişkilendirilmeye çalışılmıştır. Bunun yanında endüstrilerdeki faktör ikamesi incelenmiş, üretim faktörleri arasında ikame esneklikleri tesbit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca ihracat imkanlarını artırabilmek için üretim yapısında kısa dönemde yapılabilecek değişiklikler açısından da faktörler arası ikame kolaylığının bilinmesinin yararlı olacağı düşünülmüştür.