AYANOĞLU, Kamil. Türkiye İhracat performansının ekonomik büyüme ve
üretkenliğe etkisi. Ankara: DPT. YSPKGM, Mayıs 1994.
1c.     tab.     (DPT.2344-YSPKGM.573    Bibl.: s.101-105.
1. Türkiye-İhracat     2. Ekonomik Kalkınma



Bu tez ile, Türkiye'nin 1980'li yıllardaki ihracat performansı ile ekonomik büyümesi arasındaki ilişki incelenmektedir. Türkiye'de 1980 yılının ocak ayından beri "ihracata dayalı sanayileşme stratejisi" benimsenmiş olduğundan, tez kapsamında imalat sanayiine özel önem verilmekte ve imalat sanayi ihracatının, üretim, yatırım, istihdam ve üretkenlik üzerindeki etkileri analiz edilmektedir. Analiz 1980-89 dönemini kapsamaktadır. Ancak değişik kalkınma stratejilerinin, ihracat artırıcı ve ithal ikameci dış ticaret politikalarının, etkilerini saptamak amacıyla 1980-89 döneminin sonuçlarıyla 1970-79 döneminin sonuçları karşılaştırılmaktadır.

Tez bulgularına göre, 1980-89 döneminde çok yüksek bir ihracat performansı kaydedilmiş olmakla birlikte, ihracatın teşvik edildiği bu dönemin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi, 1980 öncesinde izlenen ithal ikameci politikalara kıyasla daha fazla olmamıştır. İç talep artışının GSMH üzerindeki etkisinin, ihracat artışının etkisinden daha fazla olduğu görülmüştür. Diğer taraftan, imalat sanayii ihracatı toplam ihracattan daha hızlı artmış ve bunun sonucu olarak imalat sanayii ihracatının toplam ihracat içindeki payı artmıştır.

Bu dönemdeki hızlı ihracat artışı, üretken kapasite artışından çok, iç talebi kısıcı politikalarla yaratılan atıl kapasitenin gerçekçi döviz kuru, vergi iadesi vb. ihracat teşvik politikaları yardımıyla ihracata yönelik olarak kullanılmasının sonucudur. İmalat sanayi ihracatının ve üretiminin 1970-79 dönemine kıyasla daha hızlı artmış olmasına rağmen, 1980-89 döneminde üretken kapasitenin yeterince artmamış olmasının başlıca nedeni; kamu sektörünün imalat sanayiinden çekilme politikası, yatırımların daha çok turizm, konut ve altyapı sektörlerine yönlendirilmesi politikası ve izlenen kur-faiz- kredi politikasının bir sonucu olarak imalat sanayiindeki yatırımların azalmasıdır.

Tezde, ihracat, i?gücü ve sermaye stokunun imalat sanayi çıktısı üzerindeki etkilerini analiz etmek amacıyla ihracatı da içeren (export-augmented) Cobb-Douglas tipi üretim fonksiyonu kullanılmıştır. İhracat artışı ile imalat sanayi üretimi arasında, işgücü ve sermaye stokuna kıyasla daha zayıf, ancak pozitif bir ilişki bulunmuştur.

Genel olarak neo-klasik iktisadi kuramcılarca öne sürülen tezlerin test edilmeye çalışıldığı tezde elde edilen sonuç şudur; İhracata dayalı sanayileşme politikası, imalat sanayii ihracatını artırmış olmakla birlikte, bu sektördeki yatırımları canlandırmada ve böylece üretim kapasitesini artırmada yetersiz kalmıştır. Ancak bu başarısızlığın temel nedeni, söz konusu politikanın kendisinden değil, bununla birlikte uygulanan diğer politikaların (faiz oranları, imalat sanayiine yönelik kredi politikası vb.) doğru tasarımlanmamış olmasıdır.

(YAZARI)


 © DPT.YBM, 1998
"http://www.dpt.gov.tr/dptweb/ekutup98/uztez/ayanoglk.html"