BABACAN, Aziz. Dünyada ve Türkiye'de tarımsal destekleme:
Uluslararası kısıtlar altında Türkiye için bir destekleme sistemi.
Ankara: DPT. İPGM, Nisan 1996.
91 s.  şek. tab.     (DPT. 2433)    Bibl. s.: 74.
1. Tarımsal fiyat desteklemeleri 2. Tarım ve devlet
 


Tarım sektörü gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin büyük çoğunluğunda ekonomik ve sosyal gerekçelerle desteklenmektedir. Gelişmiş ülkelerde tarımsal destekler yıllar boyunca artan bir
seyir izlemiş, özellikle 1980'li yıllarda önemli boyutlara ulaşmıştır. 1991 yılı tahminlerine göre
OECD ülkeleri toplamı olarak tarım sektörüne sağlanan destekler 321 milyar dolara ulaşmıştır.

Dünya genelinde tarımsal üretim artış hızının tüketim artış hızının üzerinde seyretmesi, buna
karşın AT başta olmak üzere gelişmiş ülkelerin tarım sektörüne uyguladıkları yüksek orandaki
destek ve korumalar, tarım ürünleri dünya fiyatlarının büyük ölçüde düşmesine neden olmuştur.
Gelişmiş ülkelerin tarımdaki korumaları azaltmak amacıyla başlattıkları çok taraflı müzakereler,
AT'nun tek taraflı olarak Ortak Tarım Politikası'nda gerçekleştirmek istediği reformlar ve ABD'nin
1930'lu yıllardan bu yana uyguladığı üretim sınırlandırması uygulamalarına rağmen, tarımsal
üretimin gelecekte de artacağı tahmin edilmektedir. Ayrıca yeni kurulan devletlerin dünya
üzerindeki ekonomik, sosyal ve ticari baskıları sonucunda dünya piyasalarındaki ürün arzının
artması beklenmektedir.

Bir yandan tarım sektöründe var olan sorunlara çözüm arayışları sürerken, diğer taraftan tarım
sektörü çeşitli araçlarla desteklenmektedir. Tarımsal desteklemeler özellikle fiyat desteklemeleri
yoluyla gerçekleşmektedir. OECD genelinde tarımsal ürün fiyat desteklemeleri, ülkelere göre
değişmekle birlikte, toplam desteklemeler içerisinde yüzde 80'ler mertebesindedir. Türkiye'de ise
tarım sektörü; girdi sübvansiyonları, vergi politikaları, düşük faizli kredi, dış ticaret rejimi, eğitim ve araştırma faaliyetleri, tarımsal altyapı yatırımları ve destekleme alımları ile desteklenmektedir.
Gerek dünyada ve gerekse ülkemizde uygulanan fiyat desteklemeleri birçok üründe stokların
artmasına ve destekleme uygulamalarının finansmanında güçlüklerle karşılaşılmasına neden
olmaktadır.

Bu çalışmada dünyada ve ülkemizde tarım ürünleri fiyat desteklemeleri ve ilgili uygulamalar
incelenmiştir. Tarımsal destekleme konusunun oldukça geniş bir konu olması nedeniyle çalışma,
genel politikalar ve uygulamalar üzerine yoğunlaştırılmış, ürün bazına inilmemiştir. Yapılan çalışma
ile dünyadaki uygulamalar çerçevesinde tarımsal ürün fiyat desteklemeleri yoluyla ülkemiz tarımında
var olan bazı temel sorunların çözümü ve üretim yönlendirmesi konusunda bir sistem önerilmiştir.



 © DPT.YBM, 1998
"http://www.dpt.gov.tr/dptweb/ekutup98/uztez/babacan.html"