BALTA, Mehmet Ali. Dış şokların Türkiye ekonomisine etkileri. Ankara :
DPT. KB, Ekim 1983.
98y. tab.    Bibl.: y. 88-91.
1. Türkiye - Ticari politika     2. Türkiye-Dış ekonomik ilişkiler
3. Ödemeler dengesi-Türkiye



Dünya ekonomisinin İkinci Dünya Savaşı sonrası en çalkantılı dönemi, 1973'den sonra yaşanmaya başlamıştır.Uluslararası para sistemi Bretton Woods'un çöküşünden sonra ardarda gelen şoklarla
karşı karşıya kalınmıştır. Bunların etkisiyle gelişmiş batı ekonomileri sarsılmış; kendi iç
dinamiklerinden kaynaklanan bunalımdan çıkmalarını engellemiş, dahası bonalımın derinleşmesine
neden olmuştur. Gelişmiş ekonomileri etkileyen bu şoklar, gelişmekte olan ekonomileri daha büyük oranlarda sarsmıştır.

Dış şok deyiminden, 1974 ve 1979'da petrol ihraç eden ülkelerin ihraç ettikleri ham petrolün
fiyatına büyük oranlarda zam yapmaları ve 1975'den itibaren gelişmiş ülkelerde yaşanmaya
başlanan resesyon anlaşılmaktadır. Dış şok, bir ülke için kendi inisiyatifinde olmayan, fakat
kendisini büyük oranlarda etkileyen iktisadi olaylar olarak algılanmaktadır.

Bu çalışmada, birinci ve ikinci petrol şokunun Türkiye ekonomisi üzerine etkileri, uluslararası
iktisadi bunalımın etkileriyle birlikte araştırılacak, sonuçları tartışılmaktadır. Dış şokların etkisi,
dış ticaret aracılığıyla ülke içine yansımıştır. Bundan dolayı çalışmanın ağırlığı dış ticaret
üzerindedir.

Çalışmanın birinci bölümünde petrol ve petrol dışı ithalatın fiyat artışlarının neden olduğu dış
ticaret hadlerindeki olumsuz gelişmenin etkileri araştırılmaktadır. Dünya ekonomisinin bunalıma girmesiyle dünya ticaretinin büyümesi yavaşlamış ve korumacılık yoluna gidilmiştir. Bunun
sonucu olarak, Türkiye'nin ihracatına olan talep dü?müştür. Türkiye'nin ihracatına olan talebin
düşmesinin etkileri ikinci bölümde incelenmiş, daha sonra ödemeler dengesinin darboğaza
girmesinin sonucunda ithalatın kısılmasının sonuçları tartışılmıştır. Dış şokların etkisiyle ödemeler dengesindeki açığın finansmanı ve dış borçlanma üçüncü bölümde araştırılmaktadır. Dördüncü
bölümde gelişmiş ülkelerdeki enflasyonun ithalat yoluyla ülke içine aktarılıp aktarılmadığı
tartışılmıştır. Sonuç kısmında ise genel bir değerlendirme yapılmış ve dış şokların etkisinin daha
düşük bir seviyeye indirilebilmesi için öneriler geliştirilmiştir.



 © DPT.YBM, 1998
"http://www.dpt.gov.tr/dptweb/ekutup98/uztez/baltama.html"