Dünyada ABD ve Japonya ile birlikte
en büyük ilaç üretim ve tüketim merkezlerinden biri olan AT
ile bu Topluluğa üye olmayı hedefleyen
Türkiye arasındaki ekonomik ilişkilerin ilaç sanayii açısından değerlendirmesi
bu çalışmada beş bölümde sunulmaktadır.
Birinci bölümde ilaç sanayiinin
genel özelliklerine değinilmiş, dünyada ve Türkiye'deki tarihsel
gelişimi ele alınmış, 1960-1990
dönemi üretim, tüketim, istihdam, yatırım, dış ticaret gibi makro büyüklükler
yardımıyla gözden geçirilmiştir. İkinci bölümde, AT sanayi ve rekabet politikaları
genel hatlarıyla irdelenmiş ve
AT ilaç sanayii, 1960-1988 dönemi üretim, istihdam, dış ticaret,
tüketim, Ar-Ge yatırımlarını gösteren
istatistiki verilerin yardımıyla ele alınmıştır. Üçüncü bölümde Topluluğun
1992 Tek Pazarına yönelik çalışmaları ve Tek Pazarın AT ilaç sanayii üzerinde
yaratacağı muhtemel etkiler incelenmiş,
dördüncü bölümde Türkiye-AT ilişkileri, ilaç sanayiine
etkileri ve özellikle mevzuat
uyum çalışmaları gözden geçirilmiştir. Beşinci ve son bölüm ise
Türk ilaç sanayii ile AT ilaç
sanayiinin bir karşılaştırmasını kapsamakta, AT'na üyelik
çerçevesinde Türk ilaç sanayiinin
rekabet gücünün artırılmasına yönelik önerilere yer vermektedir.
AT dünyanın en büyük ticari bloklarından
birisi olarak ABD ile beraber dünya ticaretinde öncülük yapmakta ve benzer
durum ilaç sanayiinde de görülmektedir. 1988 yılı itibariyle, ilaç sanayii
ihracatı 16 milyar ABD Doları,
ithalatı ise 12 milyar ABD Doları seviyesine ulaşmıştır. AT, bu
sektörde dünya üretiminin yaklaşık
üçte birine sahiptir. Dünyanın en büyük ilk on firması
arasında üç tanesi AT içindedir.
AR-Ge faaliyetleri ve bu alandaki harcamalar açısından da
Amerikalı ve Japon rekipleri karşısında
önemli bir yere sahip bulunmakta, yine Ar-Ge
harcamaları açısından dünyanın
ilk on firması içerisinde beş AT firması yer almaktadır.
Türk ilaç sanayiine bakıldığı zaman
ise, son kırk yıl süresince özellikle yapısal olarak önemli değişimlerden
geçtiği görülmektedir. İlaç sanayii ve süre içerisinde, teknoloji, kalite,
etkinlik
ve ürünlerin güvenliği bakımından
önemli gelişmeler kaydetmiş ve yasal düzenlemeler
açısından da gelişmiş ülkelerin
standartlarına ulaşmıştır. Ancak, Türkiye ve Avrupa
Topluluğu arasında hala çok büyük
fark bulunmaktadır. Türk ilaç sanayii üretimi 1990
yılı itibariyle yaklaşık 1 milyar
ABD Doları civarındadır. İhacat 90 milyon ABD Doları,
ithalat ise 470 milyon ABD Doları
seviyesindedir. Türkiye'de Ar-Ge faaliyetlerinin yetersizliği
ve özellikle yeni ürünlerin bulunması
ve geliştirilmesi en önemli eksiklik olarak gözükmektedir.
Sonuç olarak, Türkiye'nin AT'na
üye olmadan önce ilaç sanayiini, sektörün rekabet gücünün
artırılması yönünde birtakım tedbirlerle
desteklemesi gerekmektedir.