dpt - uzmanlık tezi - KAVAK, Kubilay

KAVAK, Kubilay . Dünyada ve Türkiye'de Enerji Verimliliği ve Türk Sanayiide Enerji Verimliliğinin İncelenmesi.
. Ankara: DPT,.İSKGM. Uzmanlık Tezi, Eylül 2005
(http://ekutup.dpt.gov.tr/sanayi/verimlil/kavakk/enerji.pdf)

ÖZET
Planlama Uzmanlığı Tezi
DÜNYADA VE TÜRKİYE'DE ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE
TÜRK SANAYİİNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN İNCELENMESİ
Kubilay KAVAK

Halihazırda dünya enerji ihtiyacının önemli bir bölümünü karşılamakta olan fosil yakıtların rezervleri hızla tükenmektedir. Bu yüzyılın ikinci yarısında petrol ve doğalgaz gibi bazı fosil yakıtların rezervlerinin sonuna gelineceği tahmin edildiğinden, bütün enerji kaynaklarının verimli bir şekilde kullanılması büyük önem taşımaktadır. Enerji ihtiyacının sürekli arttığı ama kaynakların gittikçe azaldığı dünyada, enerjinin verimli kullanılmasını sağlamak için çok çeşitli programlar uygulanmaktadır.
Türkiye'de son yirmi yıldır bazı çalışmalar yapılmakla birlikte, konunun önemi henüz anlaşılabilmiş değildir. Türkiye'nin genel enerji politikası hâlâ arz güvenliğine ve talebin enerji verimliliği yoluyla azaltılması yerine büyüyen talebin karşılanması için yollar bulunmasına odaklanmaktadır.
Bu çalışmada, enerji verimliliği ile Türkiye'nin elde edeceği fırsatlar ve faydalara dikkat çekilmektedir. Dünyada ve Türkiye'de enerji verimliliği hakkında yapılan çalışmalar incelenmektedir. Sanayi, santraller, binalar, ulaştırma gibi sektörlerde alınabilecek tedbirlere ve bunların enerji ekonomisi açısından sağlayacağı faydalara işaret edilmektedir.
Çeşitli ülkelerin enerji verimliliği çalışmalarındaki başarılı uygulamaları, verimlilik uygulamalarına öncülük eden bazı ülkelerin durumları, kişi başına enerji tüketimi ve enerji yoğunluğu gibi temel göstergeler ışığında Türkiye'nin enerji durumu, Türkiye'nin çeşitli sektörlerinde enerji verimliliği alanında yapılan çalışmalar ve yapılması gereken çalışmalar da bu tezde ele alınmaktadır.
Türk sanayiinin enerji tüketimleri ise, enerji verimliliği, enerji yoğunluğu ve enerji kaynakları dikkate alınarak ayrı bir başlık halinde incelenmektedir. 1995 ve 2002 yılları arasında temel imalat sanayii sektörlerindeki genel enerji tüketimi ve enerji yoğunluğu eğilimleri araştırılmakta ve kaynak kullanım oranları incelenmektedir. Bu kısım, Türkiye'deki imalat sanayii için ne tür enerji verimliliği tedbirlerinin uygun olduğunun ortaya çıkarılmasını sağlamaktadır. İncelemenin sonuçları kullanılarak, Türkiye'nin imalat sanayiindeki enerji tasarruf potansiyeli finansal açıdan değerlendirilmektedir.
Sonuç bölümünde, bütün inceleme ve analizlerin bir sonucu olarak, Türkiye'de enerji verimliliği için alınması gereken tedbirler farklı sektörler için sıralanmaktadır.

Anahtar kelimeler: Enerji, enerji tasarrufu, enerji verimliliği, enerji yoğunluğu.

ABSTRACT
Thesis for Planning Expertise
ENERGY EFFICIENCY IN THE WORLD AND TURKEY AND
INVESTIGATION OF ENERGY EFFICIENCY IN TURKISH INDUSTRY
Kubilay KAVAK

The reserves of fossil fuels which currently respond to the major part of world energy requirements are being running out very fast. Because it is forecasted that reserves of some fossil fuels like oil and natural gas will come to an end in the second half of this century, exploiting all energy resources in an efficient manner has great importance. Throughout the world where the energy demand grows continuously but the resources decrease gradually, many types of programs are implemented to provide efficient energy use.
In Turkey, although there have been some efforts in last two decades, the importance of the issue could not be understood yet. Turkey's general energy policy still focuses on supply security and finding ways to meet the growing demand, rather than decreasing the demand by energy efficiency.
In this study, the possible opportunities and benefits that Turkey would gain by energy efficiency is pointed out. The studies about energy efficiency which have been conducted in the world and Turkey are examined. The measures that can be taken in the sectors such as industry, power plants, buildings, transportation and the utilities of these measures for energy economy are indicated.
The succesful practices of energy efficiency studies in various countries, the state of some countries which pioneer efficiency implementations, Turkey's situation in energy in the light of basic indicators such as energy consumption per capita and energy intensity, the energy efficiency studies that have been done and should be done in various sectors of Turkey are also discussed in this thesis.
Turkish industry's energy consumption is analyzed as a seperate chapter by taking into consideration energy efficiency, energy intensity and energy resources. The general energy consumption and energy intensity tendencies of main manufacturing industries between 1995 and 2002 are explored and resource utilization ratios are investigated. This chapter provides to find out what kind of energy efficiency measures are available for different manufacuring industries in Turkey. By using the results of this investigation, the energy saving potential in Turkey's manufacturing industry is financially evaluated.
In the final part, as a result of all investigations and analyses, the measures that should be taken for energy efficiency in Turkey are listed for different sectors.
Key words: Energy, energy saving, energy efficiency, energy intensity.