dpt - uzmanlık tezi - Özatay, Fatih

ÖZATAY, Fatih. Tarımda dayanıklı bir girdiye talep: ekonometrik bir yöntem
çerçevesinde tarım traktörü talebinin incelenmesi. Ankara: DPT. İPB, Ekim 1983.
iii, 66y. tab. Bibl.: y.62-65.
1. Tarım traktörleri – Ekonometrik modeller

Tarımsal üretimde insan el emeği yerine ve insan iş verimini geliştirmek için, üretim teknolojilerinin
gereği olarak, kullanılan her türlü mekanik araçların tasarımı, yapımı, geliştirme ve uygulama
deneyleri, pazarlama, işletme, bakım-onarım ve yayımı ile ilgili hizmetler olarak tanımlanan
tarımsal mekanizasyonun en önemli unsurunu tarım traktörleri oluşturmaktadır. Planlı dönem
boyunca Türkiye’de mevcut traktör sayısında büyük bir artı? olmuş, park on misli büyümüştür.
Artış hızları düzenli değildir, aksine Üçüncü Plan döneminin sonlarında yıllık traktör satışları 78
binle en üst düzeyine ulaşırken, daha sonraki yıllarda 16 bine kadar düşmüştür. Söz konusu
sayısal gelişmelerin ve dalgalanmaların arkasında yatan iktisadi temeller nedir sorusu, çalışmanın
ana nedenini oluşturmaktadır.

Çoğunluğu küçük işletmelerden oluşan, doğaya bağımlılığın gelişmiş ülkelere göre daha fazla
olduğu gelişmekte olan ülkelerin tarımlarındaki uygulamalar nasıl olmuştur? Tarımsal işletmeler
doğaya bağımlılığın yarattığı belirsizlik ortamından nasıl etkilenmektedirler? Bu sorulara cevapların arandığı ve söz konusu cevapların ışığında traktör talebinin incelendiği çalışmada traktör parkının ölçülmesi sorunu üzerinde de durulmaktadır.

Çalışmanın birinci bölümünde Türkiye tarımsal işletme yapısı üzerinde durulmakta ve bazı
genellemeler yapılmaktadır. Daha sonra, küçük köylü işletmelerinin davranış mekanizmalarını
açıklamak üzere oluşturulan bazı kuramlar incelenmektedir. İkinci bölümde belli başlı traktör
talebi çalışmaları üzerinde durulmakta ve bu çalışmaların dayandığı yatırım kuramları
özetlenmektedir. Üçüncü bölümde tarımsal işletmelerin karar alma mekanizmaları ve traktör
talebini belirleyen unsurlar Türkiye için incelenmektedir. Dördüncü bölümde traktör parkının
ölçülmesinde kullanılabilecek çeşitli alternatif yöntemler üzerinde durulmuş, teknolojik gelişmenin
nasıl ifade edilebileceği araştırılmıştır. Beşinci bölümde ülkemiz tarımı için oluşturulmuş olan karar
alma mekanizması çerçevesinde, traktör talebi ekonometrik yöntemlerle incelenmiştir. Altıncı bölüm optimal güç ihtiyacı yaklaşımına bir eleştiri niteliği taşımaktadır. Yedinci bölümde genel bir
değerlendirme yapılmıştır.