SOYSAL, Ayşe. Türkiye’de enerji tüketiminin ekonometrik analizi (1963-2000).
Ankara: DPT. İPB, Ekim 1983.
73y.     tab.    Bibl.: y.72-73.
1. Enerji tüketimi


Bu çalışma Türkiye’de enerji tüketiminin global görünümüyle uluslararası bir açıdan ve zaman
içindeki gelişimi yönünden incelenmesini kapsamaktadır. İnceleme dönemi olarak 1963-1981
yılları alınmıştır. Enerji tüketiminin uluslararası seviyede incelenmesi, belirtilen dönemde ülkelerin
enerji tüketiminin artışını, çeşitli enerji kaynaklarının nisbi önemini enerji üretimi ile tüketimi
arasındaki dengenin analizini kapsamaktadır. Uluslararası enerji tüketimindeki değişiklikler çoklu regresyon metodu ile doğrusal ve doğrusal olmayan modeller kullanılmak suretiyle incelenmiştir. Doğrusal olmayan modeller, “Engel Eğrileri Sistemi” yardımıyla talep elastikiyetlerinin tahmininde kullanılmıştır.

Türkiye’de ticari enerji tüketiminin çeşitli enerji kaynakları açısından planlı dönemdeki gelişmesi
tasviri bir şekilde ele alınmış, ülkeyi gittikçe artan şekilde ithal malı yakıt kullanmaya iten
nedenlerin açıklanmasına çalışılmıştır. Devamlı olarak artan ham petrol fiyatının ekonomiye
etkilerine dikkat çekilmiştir. Belirtilen dönem için muhtemel açıklayıcı değişkenler, veri bulunduğu
ölçüde zaman serisi analizlerinde kullanılmıştır.

Önemi dolayısıyla benzer analizler elektrik tüketimi için yapılmıştır. Elektrik tüketimine ait
gelir elastikiyeti, uluslararası seviyede yatay kesit regresyon analizinin mevcut açıklayıcı
değişkenler setine uygulanması yoluyla incelenmiştir. Değişik Engel Eğrisi şekilleri tahmin
edilmiş, birinci, ikinci ve üçüncü kartil değerlerindeki elastikiyetler hesaplanmıştır. Ayrıca bu
dönemdeki elektrik tüketimi zaman serisi regresyon analizine tabi tutulmuştur.

Bu analizlerin sonuçları uygun oldukları ölçüde Türkiye’nin 2000 yılına ait toplam ticari enerji ve
elektrik tüketimini tahmin etmekte kullanılmıştır. Yatay kesit ve zaman serisi analizi yardımıyla
elde edilen neticelerin, Türkiye’nin ekonomik kalkınma sürecinde karşılaştığı sorunlar dikkate
alındığında, kaynakların etkin dağılımı konusunda ışık tutucu niteliğinin bulunup bulunmadığı ve
kullanılan metodolojinin Türkiye’nin enerji planlamasında anlamlı bir yaklaşım olup olmadığı
irdelenmiştir.

(YAZARI)

© DPT.YBM, 1998
"http://www.dpt.gov.tr/dptweb/ekutup98/uztez/soysala.html"