ÜRER, Fatih. Türkiye'de yüksek öğretim harcamalarına maliyet-fayda analizinin
uygulanması. Ankara: DPT. SPB, Ekim 1983.
65y.     tab.     Bibl.: y.63-65.
1.   Eğitim, Yüksek - Maliyet etkinliği


Çalışmanın konusu olan Türkiye'de yükseköğretim harcamalarına maliyet-fayda analizi
uygulaması, harcamaların etkinliği ve harcama kararlarının alınmasında önemli tekniklerden
birisinin maliyet-fayda analizi (Cost-Benefit Analysis) olduğu fikrinden hareketle düşünülmüştür.

Bugün, genelde eğitim hizmetlerinin kamu mal ve hizmetleri içerisinde yer aldığı kabul
edilmektedir. Fakat eğitimin yarattığı faydaların ferdi tarafı olması dolayısıyle eğitim tam
kamu malından ziyade yarı kamu malı niteliği taşımaktadır.

Bu çalışmanın amacı, maliyet-fayda analizini yüksek öğretimle ilgili planlama ve diğer
problemlerin halledilmesinde, sebeplerin açıklanmasında yeterli olduğunu göstermek değil,
Türkiye'de yüksek öğretim harcamalarına maliyet-fayda analizinin uygulanmasının pratik
önemini araştırmak ve bu tekniği basit bir şekilde açıklayarak, takip edilen eğitim politikalarının
iktisadi sonuçları hususunda, kamu hizmetlerinde çalışanları dikkate alarak bazı tesbitlerde
bulunmaya çalışmak olmaktadır. Amaç, yüksek öğretimin sağlıyacağı iktisadi kazancı tesbit
etmektir. Fakat burada, yüksek öğretimin gelecekte sağlıyacağı faydaların iktisadi olmayan ve
rakamlarla ifade edilemiyen kazançları da söz konusu olmaktadır. Bu sebeple değerlendirme
yapılırken yüksek öğretimin, iktisadi faydası dışında, sosyal, siyasi ve kültürel sonuçları da
dikkate alınmıştır.

Bu çalışmada, beşeri sermaye yatırımı niteliğinde olan yüksek öğretim harcamalarına
maliyet-fayda analizinin uygulanması ve uygulamadan gelen ölçme zorlukları üzerinde de
durulmaktadır. Burada, genelde eğitim harcamalarının, özelde de yüksek öğretim harcamalarının
iktisadi açıdan beşeri sermaye yatırım olduğu düşüncesinden hareketle, yüksek öğretim
harcamalarının sosyal ve ferdi karlılık oranlarının hesaplanmasına çalışılmıştır.

Çalışma üç bölümden meydana gelmiştir. Birinci bölümde, kamu hizmetleri ve maliyet fayda
analizi konusu ele alınarak, genelde eğitim ve beşeri sermaye kavramları ile beşeri sermaye
birikimi sağlanmasında, önemli yeri olan eğitim harcamaları ve iktisadi gelişme arasındaki
ilişkiler incelenmiştir. İkinci bölümde, Türk yüksek öğretim harcamalarına maliyet fayda
analizinin uygulanmasına çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise araştırmanın sonuçları ve
teklifler tartışılmıştır.

           (YAZARI)

© DPT.YBM, 1998
"http://www.dpt.gov.tr/dptweb/ekutup98/uztez/urerf.html"